Chevau-léger, dzięki za Twoją wyczerpującą odpowiedź.
Jednak może nie wyraziłem się zbyt jasno - dokładnie mówiąc chodzi mi o zastosowanie obu wspomnianych form w polskiej literaturze historycznej. W odniesieniu do której epoki należy np. tłumacząc niemieckie słowo Schwadron mówić jeszcze o skwadronie, a od kiedy już o szwadronie? Na to pytanie odpowiedzią byłoby chyba przytoczone przez Ciebie stwierdzenie z Encyklopedii MON-u odnośnie do określenie skwadron: zanika w XVIII w.

Konkretny przykład? Którego ze wspomnianych określeń należy używać w odniesieniu do armii pruskiej Fryderyka Wielkiego.

W polskim wydaniu Armii Fryderyka Wielkiego Jany'ego używa się formy szwadron.

_________________
Pole bitwy jest miejscem gdzie króluje chaos. Zwycięża ten kto potrafi ujarzmić ten chaos, zarówno jego własny jak i przeciwnika.
- Napoleon

Gdybym stanął przed takim wyborem, a nie miał innych wskazówek zrobiłbym intuicyjnie tak jak to było w tradycji polskiej tzn. do czasów gdy u nas w historii wojskowości mówi się już o szwadronach, stosowałbym określenie szwadron - do wcześniejszego okresu stosowałbym to drugie określenie. U Górskiego w Historii jazdy polskiej na str. 59 pojawia się jeszcze określenie, że w twierdzy Kudak w latach 1638-1639 znajdował się "piechoty skadron Zołtowskiego 600 i polskiej 300", natomiast już od XVIII w., zwłaszcza reform z połowy wieku (1765) występują szwadrony pełną gębą. Zastosowałbym analogicznie te cezurę XVIII wieku, o której mowa w encyklopedii MON, stosując po tym okresie nazwę szwadron. Przynajmiej jako hipotezę roboczą do weryfikacji. Skoro Fryderyk Wielki był , przyjmuję, reformatorem armii , to może od jego czasów moznaby już mówić o szwadronach?

_________________
(...)Jak cicho, w białym słowniku bez słów
Nie słychać nawet najlżejszego
Szelestu odwracanej kartki,
Z którego by tłumacz skorzystał,
Nim słowa, jakie jeszcze zostały,
Zanikną w nadchodzącej ciemności.
(Ch.Simic "Blues o śnieżnym poranku")

To jest chyba najlepsze rozwiązanie.
Dzięki za pomoc.

Zdecydowanie szwadron. W polskiej historiografii wojskowej określenie skwadron/szkwadron stosuje się niemal wyłącznie dla wspomnianej przez lekkokonnego jednostki taktycznej piechoty szwedzkiej i niderlandzkiej. Czasami są to jednostki mieszane, ale generalnie w XVII wieku dotyczy to głównie piechoty.
Wraz z rozwojem liczebnym armii w II poł. XVII wieku skwadrony ustępują miejsca batalionom, choć nie są ich literalnymi zamiennikami 1:1. Natomiast jeśli chodzi o jednostki kawalerii i do tego jeszcze XVIII-wieczne, to zdecydowanie trzeba użyć ugruntowanej już wówczas formy szwadron.

_________________
e-mail: Duroc@poczta.fm
"Oddal się Najjaśniejszy Panie, to Cię zbyt udręcza!"
Geraud Christophe Duroc, książę Friulu, wielki marszałek pałacu
Ostatnie słowa...

Dzięki Duroc. Rozwiałeś ostatnie wątpliwości.

Pytanie dla osób znających się na piśmiennictwie wojskowym: jaki regulamin był stosowany w artylerii armii francuskiej podczas wojen napoleońskich? W piechocie mamy regulamin z 1791, w kawalerii - z 1804, a odnośnie artylerii nie mogę znaleźć odpowiednika. Przy okazji drugie pytanie - jak sprawa wyglądała w Księstwie Warszawskim? Wiadomo, że w organizacji artylerii duże zasługi położyli Francuzi. Czy dobrze rozumuję, że wobec tego stosowano francuskie rozwiązania (były jakieś polskie wydania regulaminów?)?

_________________
Historia Magistra Vitae Est

Pozwól , że zacznę od regulaminu piechoty francuskiej.
Mam adres do II wyd. z 1808 roku i IV z 1813 r. , które znajdziesz tutaj:
https://www.austerlitz.org/fr/documents-sur-lexercice-et-les-maoeuvres-de-linfanterie-de-france-1750-1831/

Co do kawalerii ostatnie jest chyba z 1815 r., III wyd.
Na podanej stronie znajdziesz to wydanie:
https://www.austerlitz.org/fr/documents-a-telecharger/

Jeśli chodzi o artylerię, to w moich zbiorach nic nie mam. Tzn mam ale z czasów Kr. Polskiego, czyli później.

Natomiast zajrzyj do książki R. Morawskiego i A. Nieuważnego Woj. Ks. War. Artyleria:
str.206 Bibliografia , Regulaminy.
Jeżeli koniecznie to ma być po francusku to są dzieła de Bousmard, Carnot Lazare, Gessendi.
Generalnie szukaj na Gallica.
Jest też coś po polsku.

Dobrej zabawy.
Pzdr
T.

"Przepis musztry z działami polowemi i wałowemi dla użytku artylleryi pieszey Wielkiego Xięstwa Warszawskiego" T. 1. z 1811 roku.

https://crispa.uw.edu.pl/object/files/2 ... ay/Default

Tomu drugiego nie znalazłem.

Tutaj linki do kilku innych regulaminów:
https://blogkazamata.wordpress.com/2015 ... zawskiego/

Piotrek

drugi tom też znalazłem:)

https://crispa.uw.edu.pl/object/files/2 ... splay/JPEG

Trochę inna nazwa.