WSPOMNIENIA WOJSKOWE
Rozmaitości. Pismo Dodatkowe do Gazety Lwowskiej 1842, cz. 12. (pisownia oryginalna)


Bayonna


XII. W miesiącu maju r. 1808 kiedy dynastyja Bourbonów składała w Bajonnie koronę Hiszpanii i Indyjów w ręce Cesarza Francuzów, a ten nią koronował swego brata Józefa, miasto Bajonna przedstawiało spaniały widok.
Oprócz dworów Napoleona, Karola VI. i Ferdynanda, widziałeś tam grandów Kastylii, dyplomatów francuzkich i innych Mocarstw pełnomocników.
Dwór cesarski jak zwykle wtakich zdarzeniach odznaczał się wystawną okazałością. Jenerałowie, służba pałacowa i gwardyje cesarskie, występowały codzieńnie w strojnych mundurach. Wkrótce téż przybyła i cesarzowa Józefina z swoim orszakiem, a tak Bajonna przez czas pobytu Napoleona zamieniła się w stolicę Francyi.
Lecz nie moją jest rzeczą opisywać zabawy dworskie, teatra, a tym bardziéj dyplomatyczne wypadki; ja zawsze wracając do wspomnień wojskowych mojego pułku, i teraz jedno zdarzenie z czasów pobytu Napoleona w Bajonnie napiszę:
W piękném przedmieściu tego miasta, stanął na kwatérach szwadron ułanów polskich gwardyi; mieszkańcy uradowani przybyciem Cesarza i Józefiny, przyjmowali w swych domach żołniérzy polskich ze szczérą gościnnością.
Wesołe uczty, muzyka, tańce, trwały codzieńnie, do późnéj nocy.
Lecz żołniérzowi Napoleona, którego zwykłém mieszkaniem były pola i lasy, którego trąba wojskowa tak często wzywała do nowych bojów, nie dość było w chwilach spoczynku biesiad i tańca; szukał on zwykle przy innych zabawach, i uczuć miłośnych.
Nie tych wprawdzie uczuć stanowczych, które rządzą losem człowieka dozgonnie, lecz krótkich, niestałych, przelotnych, tak, jak było jego życie lub pobyt po różnych krajach.
Z tak przysposobionym umysłem wszedł na kwatérę w Bajonnie, młody pod-oficer M..., gdzie będąc mile od gospodarzy domu witany, ujrzał nadobną dziéwicę południa.
Kibić jéj giętka, oczy czarne, okryte gęstémi rzęsy, za piérwszym wejrzeniem przemówiły silnie do duszy polskiego żołniérza.
Uczuł on tą razż, że płoche myśli i niestałe wrażenia, wkrótce go odbiegną.
Przeczucie jego nie było zwodnicze, bo w sercach młodych kochanków, zatlały niebawnie uczucia stałéj miłości, a razem błogich, chociaż trwożliwych nadziei przyszłego losu.
W takich to marzeniach zbiegał im dzień za dniem, kiedy wieść się rozeszła po mieście, że Karol VI. podpisał abdykacyję korony i że wojska francuzkie wkrótce wyruszą za drugiémi do krajów Kastylii. Na ten odgłos piérwszy raz serce młodego rycérza zadrzało i twarz jego smętnym okryła się wyrazem. Lecz cóż się działo w czułém sercu jego kochanki Daremne były słowa pociechy młodego żołniérza: "że wkrótce do niéj powróci, że wiarę jéj święcie zachowa."
Myśl, że go traci na zawsze, napełnia jéj duszę rozpaczą i sen ulata z jéj powiek. W takim stanie niedoli przetrwawszy dni kilka, bierze młoda dziéwica stanowcze postanowienie, w którém miłość i bojaźń utraty kochanka, dodają jéj męstwa.
Mówiąc rodzeństwu, że idzie odwidzić swoję przyjaciółkę, biegnie do pałacu Józefiny.
Do téj Józefiny, któréj dobroć serca i tkliwe uczucia tak były głośne po całéj Francyi.
Przechodząc szybkim krokiem ludne ulice Bajonny, mówi do siebie: "Tak jest, ona mnie jedna zrozumié, ona mnie jedna pocieszy."
I z tą jedyną myślą wchodzi w bramy pałacu. Tam widząc szambelana służbowego, prosi go, ażeby ją wprowadził do cesarzowéj. - A gdy ten ją zapytuje, jaki może mieć do niéj interes, ona odpowie stanowczo: "Że tylko jéj saméj objawi swoje życzenia."
Odszedł szambelan, a po krótkiéj chwili - młoda dziéwczyna stała przed cesarzową Francyi. Lecz tu ją opuszcza odwaga, czuje drzenie po wszystkich członkach, serce jéj bije gwałtownie i oczy zabiegły łzami.
Co widząc Józefina, zbliżywszy się do niéj, rzecze łagodnie:
"Czego żądasz odemnie moje dziécię?"
Te słowa pełne słodyczy, wracaj jéj przytomność umysłu, i po chwili drzącym odezwie się głosem: "Kocham polskiego żołniérza."
Cesarzowa patrząc na jéj nadobną urodę i słysząc te szczére wyznanie, z anielskim uśmiéchem zapyta: "Zapewne jesteś wzajemnie kochaną"?
"O tak i bardzo" odpowié Maryja, "on chce się żenić ze mną, lecz jest tylko pod-oficerem, a ja nié mam majątku."
Po krótkim namyśle rzekła cesarzowa: "Przyjdź jutro rano do mnie moje dziécię z twoim narzeczonym, pomyślę o waszym losie."
Słysząc te słowa z ust Józefiny, uradowana Maryja porywa jéj rękę, i zostawiwszy na niéj kilka łez wdzięcznych, z nadzieją szczęścia stawa przed swym kochankiem.
Tu w przytomności rodzeństwa, z uniesieniem opowiada swoję przygodę, a skromny domek, który przed chwilą był świadkiem czułego żalu, napełnia się najżywszą radością.
Nazajutrz w rannéj godzinie, młodzi kochankowie w komnatach cesarskich byli przyjęci przez cesarzowę z zwykłą dobrocią, gdzie Maryja została hojnie uposażoną.
I kiedy szczęśliwi swoją przyszłością, z uczuciem wdzięczności opuszczali monarsze progi, cesarzowa zwróciwszy się do polskiego żołniérza, mile go zapyta:
"Czy będziesz zawsze ją kochał, czy stale dochowasz jéj wiary?"
"Zawsze", odrzekł pewnym głosem młodzieniec, a ten wyraz szczéry ułana polskiego, zrosił łzą oczy Józefiny.
Byłażto łza uroniona myślą przyszłego szczęścia dwojga kochanków - ? Albo może już wtenczas jakie inne przeczucia ją wycisnęły - ?
W kilka dni po tém zdarzeniu odbyło się wesele młodéj pary, na którym polskie ułany jak zwykle ochoczo tańczyli.
Pod-oficer M... przeszedł z awansem do innego pułku konnicy, w którym słowa danego cesarzowéj święcie dochował, wracając z kadéj wyprawy wojennéj do swojéj żony okryty świéżym wawrzynem.
A kiedy po ukończonych bojach raz ostatni wkładał pałasz do pochwy, ujrzała Maryja na jego piersiach dwa krzyże zasługi, a na ramionach szlify pod-pułkownika.

S.H...

<<< Wstecz    KONIEC