Witam forumowiczów,

jak wiemy z raportu Józefa ks. Poniatowskiego dla Napoleona z wiosny 1812 r. flankierzy pułków kawalerii wojsk Księstwa Warszawskiego byli uzbrojeni w sztucery. Niestety nie ma tam podane jakiego wzoru była to broń. A inne znane mi źródła również tego nie wspominają. Moim zdaniem najbardziej prawdopodobne, że w użyciu były pruskie Husarenbüchse 1787 wprowadzone na uzbrojenie pułków huzarskich w latach 1787-88 lub też będące prawie ich wierną kopią (część elementów była nawet podobno wymienna) austriackie Kavalleriestutzen M 1789. Na broni pruskiej wzorowany był też rosyjski sztucer kawaleryjski wz. 1799 i wz. 1803. Zapewne jakaś ilość sztucerów pruskich oraz pojedyncze rosyjskie mogły dostać się w ręce polskiego żołnierza w latach 1806-07, a austriackie w 1809 r. Nie sądzę, aby były to sztucery francuskie wz. 1793 (praktycznie wtedy już nie używane w armii francuskiej). Niestety brak bliższych informacji na ten temat, a badacze przedmiotu nie wspominają w ogóle o uzbrojeniu kawalerii Ks. Warszawskiego w sztucery. Z drugiej strony trudno sądzić, aby ks. Józef robiąc zestawienie dla Napoleona na podstawie raportów z pułków się pomylił.

Czy ktoś spotkał się z jakimiś informacjami na ten temat?

Pozdrawiam

Andrzej Pochodaj

_________________
---
NAPOLEON I BONAPARTE oczami Polaków : pamiętniki, dzienniki, relacje, listy >>>
Legenda Napoleona I Bonaparte w kulturze polskiego romantyzmu >>>

Panie Andrzeju czy książę podawał w rzeczonym raporcie konkretne pułki? a może z kontekstu lub wprost jest napisane, że wszystkie pułki jazdy używały sztucerów?
Tak jak Pan wspomniał, bodaj najbardziej prawdopodobnym scenariuszem mógłby być taki, że nasi kawalerzyści używali sztucerów pruskich i w jakimś zakresie, zdobycznych w wojnie 1809 r., austriackich.
Natomiast rozmyślając o sprawie przypomniałem sobie pewne fakty, które podaje Pan Adam Paczuski w "Wojsko Księstwa Warszawskiego. Piechota, gwardie narodowe, weterani". Otóż zachował się raport Inspektora Kwileckiego, sporządzony bodaj na przełomie 1809/1810 r., który precyzyjnie podaje stan uzbrojenia w broń palną pułków piechoty Księstwa Warszawskiego. W w/w publikacji autor podaje stan uzbrojenia 13 pp i oprócz karabinów pruskich, austriackich, szwedzkich, francuskich itd. wyszczególnione jest, że pułk posiadał 207 sztucerów, niestety bez podania nazwy.
W mojej "internetowo/ księgarnianej kwerendzie" nie udało mi się nigdy dotrzeć nie tylko do oryginału, ale choćby i opracowania całościowego tego raportu i nie wiem czy inne pulki piechoty posiadały na stanie jakiekolwiek sztucery, ale z braku innego tropu, może ten wydaje się na ten czas obiecującym? Skoro pułki Strzelców konnych mogły oddać swoje karabiny lekkim kompaniom, zbrojąc się w lance, tak może odwrotny proceder, już po wojnie 1809 r., miał miejsce w przypadku sztucerów dla pułków jazdy?

Pozdrawiam,
Jacek Byś

_________________
Rok 1809. Raszyn
viewtopic.php?f=3&t=1765

Pisałem już na ten temat w książce "Broń i barwa ułanów Księstwa Warszawskiego", część 2. Według wszelkiego prawdopodobieństwa były to sztucery pruskie.
Natomiast na pewno nie były to sztucery piechoty bowiem nie miały antaby do zawieszenia na flintpasie i były zdecydowanie dłuższe od kawaleryjskich

Panowie,

ks. Poniatowski raportował, że w sztucery (po 10 szt. na kompanię) były uzbrojone tylko pułki ułańskie, t.j.: 2, 3, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 15, 16. 5 PSK uzbrojony był w krótkie karabiny pruskie. Ciekawe czy był to krótki Husarenkarabiner (produkowany w różnych odmianach od 1742 do 1786 i modyfikowany w 1787r.) czy nieco dłuższy Husarenkarabiner/Kavalleriekarabiner 1801? Pułki huzarów, 10 i 13, też były uzbrojone w krótkie karabiny (jak strzelcy konni, ale w raporcie brak informacji czy w pruskie).

Panie Jacku, raczej niemożliwe jest, aby były to sztucery piechoty, gdyż te nie posiadały antaby do zawieszenia oraz były zbyt długie - sztucer do załadowania (de facto "wbicia" kuli w lufę) wymagał solidnego oparcia kolbą. Ciężko było by to zrobić z długą bronią opierając o siodło.

Panie Ireneuszu, faktycznie, zapomniałem, że Pan o tym wspominał. Przepraszam.

Pozdrawiam

Andrzej Pochodaj

_________________
---
NAPOLEON I BONAPARTE oczami Polaków : pamiętniki, dzienniki, relacje, listy >>>
Legenda Napoleona I Bonaparte w kulturze polskiego romantyzmu >>>

Panowie oczywiście macie rację co do kwestii długości, specyfiki czy też sposobu nabijania sztucerów piechoty itd., ale mój post, jak się okazuje, był dość nieprecyzyjny.
Otóż chodziło mi o to, że w związku z pewną dynamiką, specyfiką organizowania całej polskiej armii w 1807 r. i "nowych" pułków już po wojnie 1809 r. oraz faktem, że pułk 13 piechoty posiadał w tym czasie aż 7 różnych rodzajów broni palnej i być może raport Inspektora Kwileckiego nie zawiera informacji co do typu sztucerów znajdujących się na stanie pułku, wcale nie wykluczone jest, iż były to właśnie sztucery kawaleryjskie, np. austriackie, przejęte/otrzymane po kampanii w Galicji? Następnie w latach kolejnych przekazane pułkom jazdy.
Mam pełne poczucie, iż jest to dość fantazyjna teza, ale w sytuacji, w której nie możemy jednoznacznie określić typu sztucera znajdującego się na wyposażeniu pułków ułańskich, być może zbadanie nawet tego tropu może okazać się pomocne.

_________________
Rok 1809. Raszyn
viewtopic.php?f=3&t=1765