egaher napisał(a):
Primo dowódcą artylerii w 17 Dyw J.H. Dąbrowskiego był niejaki "Artillery: Chef de bataillion Gugenmus", czy może mi ktoś przybliżyć postać tego Pana bądź odesłać mnie do literatury, może napisał jakieś pamiętniki, albo inny zostawił po sobie ślad i po kampanii 1812 roku.
Jan Gugenmus Urodził się 12 maja 1774 roku w Warszawie, w rodzinie sławnych zegarmistrzów. Jego dziad, Michał, przybył z rodzinnej Bawarii do Warszawy za panowania króla Augusta III Mocnego Sasa. Wielkie uznanie zyskał ojciec Jana - Franciszek, który był nadwornym zegarmistrzem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Brat Jana - Antoni - zbudował zegary wieżowe na Pałacu Kazimierzowskim i ratuszu miejskim w Warszawie.
Jan Gugenmus złamał rodzinną tradycję i został żołnierzem. Gdy miał 16 lat, wstąpił do artylerii pieszej koronnej jako kanonier. Walczył w stopniu bombardiera w 1792 roku w wojnie polsko - rosyjskiej w obronie Konstytucji 3 maja. W 1794 roku awansował w powstaniu kościuszkowskim na oberfajerwerka i walczył pod Słonimem, Kobryniem i Brześciem Litewskim. Gdy Polska utraciła niepodległość, uciekł w 1797 roku do Włoch i zaciągnął się - już jako porucznik - do Legionów Dąbrowskiego. Wziął udział w kampanii we Włoszech w latach 1797-99, awansował do stopnia kapitana. "Zegarmistrzowską precyzją" popisał się w bitwie pod Terraciną, gdy strzałem z działa zatopił powstańczy okręt. Po zakończeniu kampanii we Włoszech rok przesiedział w austriackiej niewoli. Potem wrócił do kraju, by walczyć jako żołnierz Księstwa Warszawskiego. W 1807 roku wstąpił w stopniu kapitana do tworzącej się artylerii Księstwa Warszawskiego. Bił się u boku Napoleona pod Gdańskiem i pod Friedlandem. W październiku 1807 roku, wychwalany przez marszałka Mortiera, odznaczony został Legią Honorową, a w 1808 - Złotym Krzyżem Virtuti Militari.
Na wojnę 1812 roku ruszył w stopniu majora jako żołnierz dywizji Dąbrowskiego, w korpusie księcia Poniatowskiego. Walczył pod Bobrujskiem, Borysowem, Studzianką i Dreznem. W organizującej się armii Królestwa Polskiego, już jako podpułkownik, pracował w Dyrekcji Artylerii i był w latach 1823-1830 komendantem twierdzy Modlin. W 1816 roku ożenił się z Teresą Kamillą z Jaskułdów. W 1827 roku awansował na pułkownika. W 1830 r. otrzymał "znak honorowy" za 25 lat nieskazitelnej służby oficerskiej. W 1830 roku dowodził twierdzą Modlin. Nie przyłączył się do powstańców, ale poddał im fortecę. W 1832 roku został "przeznaczony do zadań wojskowych" w Płocku. Pięć lat później otrzymał szlachectwo z tytułu posiadanego stopnia oficerskiego. [wg. Bonieckiego: Franciszek Gugemus, syn Michała, kwitował Ronikiera 1774 r. Magdalena, żona Franciszka Przeradowskiego, miecznika rożańskiego 1788 r. Jan, kapitan wojsk koronnych 1789 r. (DW. 91 f. 587; 105 f. 166 i 176). Jan, syn Franciszka, kapitan artyleryi, kawaler krzyża Virtuti Militari i Legii Honorowej 1808 roku, pułkownik b. wojsk polskich, komendant Modlina 1829 roku, legitymował się ze szlachectwa w Królestwie, w pierwszej połowie XIX-go wieku.]
Zmarł bezpotomnie w wieku 67 lat w Płocku w lutym 1841 roku.
Tekst:
JWK