Myślę, że tutaj powinieneś znaleźć kilka odpowiedzi:
http://gallica.bnf.fr/Search?adva=1&adv=1&tri=title_sort&t_relation=%22cb31164378n%22

Pozdrawiam...

Scharfschütze, desaaix - wielkie dzięki, najlepiej wszak szukać u źródeł.

Witam!

Może tu coś się przyda:
http://www.sbc.org.pl/dlibra/doccontent ... 5&from=FBC

Pzdr
Piotrek

Twój link miał prowadzić do strony FBC czy do jakiejś konkretnej pozycji?

Przepraszam już poprawiłem. Coś się wcześniej polinkowało.

Henryk Eile napisał jeszcze "Administracja w Wojsku Księstwa Warszawskiego" W-wa 1926. Tego nie znalazłem w wersji cyfrowej.

Piotrek

Czy wiecie może jakie są polskie odpowiedniki vaguemestre i vaguemestre du quartier général?

_________________
(...)Jak cicho, w białym słowniku bez słów
Nie słychać nawet najlżejszego
Szelestu odwracanej kartki,
Z którego by tłumacz skorzystał,
Nim słowa, jakie jeszcze zostały,
Zanikną w nadchodzącej ciemności.
(Ch.Simic "Blues o śnieżnym poranku")

Moim zdaniem vaguemestre to pocztylion, czyli vaguemestre du quartier général - pocztylion kwatery głównej...

To na pewno nie był pocztylion. To pojęcie pochodzi z j. niemieckiego(Wagenmeister). W armii pruskiej oznaczało podoficera pociągów. W polskich słownikach z 1. poł. XIX w. określany jest jako wozomistrz, nadzorca nad wozami lub wagenmayster. Ale czy taki termin występował w polskiej terminologii wojskowej to trudno mi powiedzieć. Gembarzewski chyba go nie wymienia dla wojsk XW.

Sprawdziłem to w ten sposób:
1.http://napoleon.org.pl/armia/polonais.php
"W małym sztabie znaleźli się: podoficer pocztylion (vaguemestre), dobosz w stopniu kaprala (caporal tambour), rusznikarz (maitre armurier) i trzech żołnierzy zaprzęgów (conducteurs de mulets; w tym szefa)."

2.http://megaslownik.pl/slownik/francusko_polski/40164,vaguemestre

3. http://napoleon.org.pl/forum/viewtopic.php?f=9&t=49&p=11264&hilit=etaty#p11264

Porównałem nazwy polskie, których użył Stary z etatami napisanymi po francusku.

Funkcja ta występowała (przynajmniej w gwardii) we wszystkich rodzajach broni. Najłatwiej zobaczyć to w książce:
http://books.google.pl/books?id=X89BAAAAYAAJ&pg=PA133&dq=garde+imperiale,vaguemestre&hl=pl&sa=X&ei=EYBmU-qhAdGy7AbZroDwBQ&ved=0CF8Q6AEwBjgK#v=onepage&q=vaguemestre&f=false

Dziękuję za merytoryczne odpowiedzi. Znam etymologię niemiecką tego słowa przedstawioną przez Scharfschütze, doszedłem do niej we własnych poszukiwaniach. Jednak być może, przejęte wprost do języka francuskiego zmieniło swoje pierwotne znaczenie. Z wykresu, który załączył desaix wynika dość jednoznacznie, iż zajmował się on pocztą. I wszystko byłoby w porządku gdyby nie to, że oficer, który nim był zajmował się raz to ekwipażem cesarskim i rzeczywiście prowadził jego furgony bagażowe, a innym razem (albo przy okazji?) rozwoził i dostarczał pocztę. Być może funkcje zależały od aktualnego przydziału zadań w głównej kwaterze cesarskiej, czyli były płynne.

Co ciekawe w tłumaczeniu G. Lechartiera "Służby tyłowe Wielkiej Armii w kampanii 1806-1807 r." pozostawiono ten termin bez tłumaczenia, w etacie w biurze Berthiera na 01.05.1807 wyróżniono w Biurze personalnym - Philippe, adiutanta vaguemestre'a generalnego i vaguemestre małej kwatery głównej. A w Adiutanturze generalnej wśród kapitanów-adiutantów odpowiedzialnych za przenoszenie rozkazów wyróżniono Barciera, vaguemestre generalnego, adiutanta.

Nie wiem wobec tego czy nie najlepszym wyjściem byłoby pozostawienie jednak terminu w wersji oryginalnej. Mój "ból głowy" z tłumaczeniem tego terminu dotyczy okresu późniejszego niż 1807 rok (1812 -1815).

_________________
(...)Jak cicho, w białym słowniku bez słów
Nie słychać nawet najlżejszego
Szelestu odwracanej kartki,
Z którego by tłumacz skorzystał,
Nim słowa, jakie jeszcze zostały,
Zanikną w nadchodzącej ciemności.
(Ch.Simic "Blues o śnieżnym poranku")