Nasza księgarnia

Uwaga! Polecamy! Odwiedzając sklepy internetowe pomagasz utrzymać nasz serwis!

Biblioteka Barwy i Broni

  • Biblioteka Barwy i Broni
  • Ułani Księstwa Warszawskiego 1807-1814
  • Piechota XW wg przepisu 3 września 1810
  • Huzarzy Księstwa Warszawskiego 1809-1813

Cz. Ratajewicz, O historiografii kawalerii

Przeglądając Internet natrafiłem na artykuł, który wywołał mój niekłamany entuzjazm. Już sam tytuł: „Przegląd dorobku polskiej historiografii na temat dziejów kawalerii oraz niektórych formacji konnych może poruszyć każdego, który interesuje się historią wojskowości, niezależnie od ulubionej epoki historii. Nic dziwnego, że postanowiłem go przeanalizować i podzielić się „znaleziskiem” na naszym portalu.

Artykuł czytało się znakomicie, a imponująca ilość przypisów aż prosiła się o „wyłuskanie” wskazanej literatury i stworzenie listy książek, publikacji, artykułów. Wydawało mi się, że wystarczy zeskanować odpowiednie fragmenty (przypisy) i stworzyć listę. Robota czysta, łatwa i przyjemna, a z pożytkiem na przyszłość. Nie zdawałem sobie sprawy rozmiarów tego, co mnie czekało. Na szczęście są wakacje, rodzina poza domem…

Autor już na samym początku zakreślił sobie granice artykułu następująco:

„W artykule omówiono najważniejsze opracowania autorów polskich i wydane po polsku prace historyków obcych dotyczące praktycznie wyłącznie dziejów kawalerii oraz artylerii konnej, przede wszystkim polskiej, ale także obcej - europejskiej i pozaeuropejskiej. Pamiętać należy, że artyleria konna była bronią odrębną od kawalerii.

Z racji rozległości tego zagadnienia oraz wielości związanych z nim publikacji, analizie poddano jedynie literaturę, która ukazała się w drugiej połowie XX w. oraz w pierwszym dziesięcioleciu XXI w. Poza analizą pozostaną też wszystkie publikacje dotyczące formacji kawalerii odtwarzanych w Armii Krajowej, a także zajmujące się szeroko pojętą kawaleryjską „bronią i barwą”.

Pochwalam te ograniczenia, a o ich słuszności przekonałem się niebawem.

Właśnie, jeśli chodzi o przypisy, autor wykracza poza zakreślone sobie ramy drugiej połowy XX i XXI wieku, no bo jak nie wspomnieć pisząc o historiografii kawalerii polskiej o np. Górskim czy Gembarzewskim? Poza tym, jeżeli rzecz jest o kawalerii, czyli nie tylko kawalerii polskiej, w przypisach autor zmuszony był wymienić historyków obcych i to niekoniecznie przetłumaczonych na język polski.

Artykuł ma charakter naukowy i widoczna jest pasja historyka, przy równoczesnej wprost benedyktyńskiej dbałości o detale. Każde stwierdzenie jest poparte przykładami wielu prac historyków. W innych artykułach tegoż autora które znam, posuwał się nawet do wskazania konkretnej strony we wskazanej pracy historycznej.

Autora artykułu, prof. dr hab. Andrzeja Smolińskiego z Torunia znam z jego prac nie od dzisiaj, a szczególnie cenię sobie „Mundur i barwy artylerii polskiej w XVIII i XIX wieku”. Jest jednym z niewielu, którzy poważnie traktują dziedzinę mundurologii, czyli „nauki o genezie, o wzajemnych związkach, o znaczeniu ideowym i symbolicznym, a także o roli ubiorów wojskowych poza ich właściwą funkcją” (definicja zaproponowana przez śp. prof. Z. Żygulskiego).

Ale to już inna historia, jak mawiał Kipling …

Więcej o autorze artykułu można znaleźć pod adresem: http://www.home.umk.pl/~asm/.

W artykule dokonano krytycznej analizy wybranych publikacji, wskazując na ich mocne strony, ale i na mankamenty. Niektóre z ocen książek o kawalerii są pozytywne, a inne wręcz mocno krytyczne. Wskazano też słabe punkty polskiej historiografii i potencjalne kierunki badań. Omówione są najważniejsze prace poświęcone kawalerii (oczywiście zdaniem autora), z silnym ukierunkowaniem na okres od odzyskania niepodległości w 1918 r., poprzez międzywojenny aż do końca II Wojny Światowej. Pewnie wynika to z osobistych zainteresowań autora.

Artykuł ma ambicje ujęcia całej historiografii kawalerii i tutaj zwracają uwagę ciekawe prace autora na temat kawalerii rosyjskiej XX wieku i późniejszej, sowieckiej. Dla mnie to temat szczególnie ciekawy, bo po epoce napoleońskiej, wojna 1920 r. jest ulubionym tematem moich lektur.

Zgadzam się z p. Profesorem, że polska (lub polskojęzyczna) historiografia kawalerii dotycząca państw europejskich jest bardzo uboga, nie mówiąc już o światowej (choćby kawalerii amerykańskiej). Niemniej czytelnik znajdzie sporo referencji dotyczących naszych sąsiadów, na czele z niemiecką kawalerią (chociaż nic, lub prawie nic o niemieckiej kawalerii XIX wieku).

Natomiast polskiej literaturze tematu brak całościowego opracowania historii kawalerii, podobnej do tej, jak dzieje piechoty przedstawione w aktualnej do dziś monografii H. Wimmera (Historia piechoty polskiej do roku 1864”, Warszawa 1978).

Mamy zatem rzeczywiście rzeczowy przegląd, serię recenzji najważniejszych (oczywiście zdaniem autora) polskojęzycznych pozycji poświęconych kawalerii. Czyta się znakomicie; polecam, tym bardziej że łatwy do znalezienia w Internecie… no i te przypisy.

Po tych wszystkich superlatywach przejdźmy do pewnych mankamentów artykułu.

Profesor Smoliński po omówieniu pracy Tomasza Ciesielskiego o armii za czasów Sasów, zgrabnie przechodzi do Królestwa Polskiego, pozostawiając epokę napoleońską. Rozumiem, że wiele ważnych publikacji powstało już po ukazaniu się tego artykułu w roku 2011. Niemniej nie znalazłem ani słowa o wydawnictwach Bellony, Pelty, Karabeli powstałych przed 2011 r. a tworzących fundamentalny cykl pod wspólną nazwą „Wojsko Księstwa Warszawskiego”, których wszyscy miłośnicy tej epoki za granicą nam zazdroszczą.

Gdzie wspomnienie o huzarach, kirasjerach, strzelcach konnych, Legiach, Gwardii, artylerii konnej i najbliższych mojemu sercu ułanach, autorstwa mojego kolegi Adama Paczuskiego - Apacza (tak, to pierwsze tak całościowe opracowanie o ułanach po polsku, chociaż ta jazda to polski wynalazek).

No i inny poważny grzech: brak wspomnienia o twórczości Stanisława Kirkora, z fundamentalnym dziełem „Legia Nadwiślańska 1808-1814” z 1981 r., opartego na francuskich archiwach (pominę inne jego prace, aby nie zanudzać, niemniej w których też jest sporo o kawalerii).

Na koniec jeszcze jeden wielki nieobecny: kawaleria francuska, która miała swoje wzloty i upadki, ale była niezwykle ważna w Europie, a w epoce napoleońskiej doszła do szczytu swej chwały. O książkach śp. Roberta Bieleckiego autor niestety nie wspomina (Encyklopedia wojen napoleońskich, Warszawa 2001, Wielka Armia, Warszawa 1995).

Pod koniec artykułu prof. Andrzej Smoliński napisał:

„Brakuje szerszego spojrzenia na kulturowe uwarunkowania wysokiej pozycji kawalerii oraz artylerii konnej widocznej zarówno w szeregach Wojska Polskiego różnych okresów, jak i w odczuciu społeczeństwa cywilnego. Zbyt wiele niewiadomych kryją także aspekty ekonomiczne i społeczne funkcjonowania kawalerii oraz zakres ich wpływu na życie lokalnych oraz szerzej rozumianych społeczności. Oprócz tego, poza wiekami XVII, XVIII oraz częściowo także XIX, w polskiej literaturze nie znalazł dotychczas szerszego odzwierciedlenia obraz korpusu oficerskiego służącego w kawalerii, a więc jego pochodzenie społeczne, motywy podejmowania decyzji o rozpoczęciu służby w tej broni, drogi awansu, a także pozycja ekonomiczna i społeczna. Badanie oraz prawidłowa analiza tych procesów i zjawisk wymagać będą wykorzystania metod stosowanych również w innych niż historia naukach społecznych”.

Niestety nie zgadzam się do końca z taką tezą. Jakkolwiek nie wykluczam potrzeby dalszy badań. Powołam się więc na pozycje M. Karpowicza i M. Filipiaka Elita jazdy polskiej” Warszawa 1995i Z. Gnat-Wieteski Pierwszy Pułk Strzelców Konnych 1806-1944” Warszawa 1995.Moim zdaniem obie pozycje spełniają wymagania, na które oczekuje autor artykułu.

Jak wspomniałem na początku, dla mnie przede wszystkim najważniejsze było stworzenie listy prac poświęconych kawalerii na podstawie przypisów stworzonych przez autora artykułu. Po prostu żal mi było pozostawić tyle informacji, do tego w formie trudnej do szybkiego wykorzystania.

Tworząc listę publikacji uszanowałem wybory autora, chociaż gołym okiem widać nadreprezentację pozycji dotyczących kawalerii XX wieku.

Postanowiłem podjąć próbę uzupełnienia jej przez pozycje moim zdaniem ważne, tak, aby całość stała się czymś w rodzaju bibliografii na temat kawalerii, świadomie opuszczając temat umundurowania, uzbrojenia i oporządzenia. W tym też pozostałem wierny intencjom autora.

Niemniej dodałem książki czy artykuły obcojęzyczne, o ile są reprezentatywne dla tematu kawalerii, szczególnie polskiej.

Rozpocząłem od własnych zbiorów, potem artykułów znalezionych na naszym serwisie, a zakończyłem na bibliografii znalezionej w książkach.

I to tutaj zderzyłem się z ogromem zadania: zdałem sobie sprawę z tego, że stworzenie takiej bibliografii jest niemożliwe. Pomimo tego, że jest tego niemało: pozycje podane przez prof. Smolińskiego osiągnęły liczbę 372, a dodane przeze mnie 74.

W dalszym ciągu mam świadomość, że to jest lista niepełna i w dużej mierze wynikająca z mojego osobistego wyboru. Może ktoś kiedyś zechce kontynuować tę pracę, bo uważam, że nawet dla historyków amatorów takie zestawienie może być przydatne.

Licząc na przychylną reakcję Czytelników portalu napoleon.org.pl na moje wysiłki, oczekuję na komentarze, uwagi, polemiki i uzupełnienia. Natomiast ocenę merytoryczną artykułu pozostawiam Wam, drodzy koledzy. Swoją ocenę już wystawiłem, pozostawiając innym wolność własnych poglądów i ocen.

Czesław Ratajewicz - Towarzysz

Na koniec pragnę podziękować redakcji Przeglądu Historyczno-Wojskowego za udostępnienie tego artykułu w Internecie.

Redakcja napisała:

„Artykuł został opracowany do udostępnienia w Internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych.

Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku”.

Przykład do naśladowania.

Dziękujemy.

Cz. Ratajewicz

Źródło:

http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Przeglad_Historyczno_Wojskowy/Przeglad_Historyczno_Wojskowy-r2011-t12_(63)-n3_(236)/Przeglad_Historyczno_Wojskowy-r2011-t12_(63)-n3_(236)-s7-26/Przeglad_Historyczno_Wojskowy-r2011-t12_(63)-n3_(236)-s7-26.pdf

Bibliografia kawalerii 

Data utworzenia: 22.08.2018

Albrecht J., Generalny inspektor Jazdy, generał dywizji Aleksander Rożniecki i jego lustracje pułków jazdy Księstwa Warszawskiego w 1808 r., „Bellona" 1922, t. 5. z. 2.

Albrecht J., Z dziejów jazdy Księstwa Warszawskiego. Przyczynek historyczno-organizacyjny do lat

1806-1808, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2012.

Album 10-go pułku strzelców konnych, b.m.w. 1946.

Anders-Nowakowska A., Mój ojciec generał Anders, Warszawa 2007.

Ariés Ch., Pétard M., Le dragon des Volontaires de Saxe, ”Gazette des Uniformes” nr 30, mars-avril 1976.

Askenazy Sz., Szwoleżerowie, w: Wczasy historyczne. T. 1. Warszawa 1902.

 

Badsey S., Doctrine and Reform in the Britisch Cavalry 1880-1918, Aldershot 2008.

Baranowski M., Odbudowa kawalerii liniowej Wielkiej Armii po klęsce 1812 roku, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2012.

Barszczewska A., Organizacja 1 i 2 Pułku Mazurów w powstaniu listopadowym, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości" 1964, t. 10, cz. 1.

Bauer P., 17 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego, Pruszków 1994.

Bauer P., Polak B., 17 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego w obronie ojczyzny, 1939 r., Gostyń 1978.

Berberyusz E., Anders spieszony, Londyn 1992.

Bielecki R., Encyklopedia wojen napoleońskich, Warszawa 2001.

Bielecki R., Somosierra 1808, Warszawa 1989.

Bielecki R., Słownik biograficzny oficerów Powstania Listopadowego, t. 1, A-D, Warszawa 1995; t. 2, E-K, Warszawa 1996; t. 3, L-R, Warszawa 1998.

Bielecki R., Somosierra 1808, Warszawa 1989.

Bielecki R., Szwoleżerowie Gwardii, Warszawa 1996.

Bielecki R., Wielka Armia, Warszawa 1995.

Bielski M., Generał brygady Adolf Mikołaj Waraksiewicz (1881-1960), Toruń 1997.

Biernacki M., Działania Armii Konnej Budionnego w kampanii polsko-rosyjskiej 1920 r. 26 V-20 VI 1920Warszawa 1924.

Błasiński J., Kawaleria II Rzeczypospolitej na przykładzie 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich, Warszawa 1996. Błasiński J., Z dziejów kawalerii II Rzeczypospolitej. Losy 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich, Warszawa 1999.

Błasiński J., 25 Pułk Ulanów Wielkopolskich, Pruszków 1995.

Błaszczyk W., 18 pułk ułanów, Pruszków 1996.

Bogacki M., Przemiany w wojskowości polskiej od połowy X wieku do 1138 roku. Kształt i organizacja armii, Toruń 2007.

Borawski P., Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1986.

Böhm T., 1 Pułk Kawalerii KOP w wojnie obronnej 1939 r., „Wojskowy Przegląd Historyczny" 1989, nr 2.

Brack A. F. de, Forpoczty kawalerii lekkiej, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2012.

Brighton T., Szarża lekkiej brygady, tł. J. Złotnicki, Warszawa 2005.

Brixa H. Otto, Geschichte der Cavallerie seit den frühesten Zeiten mit Betrachtungen über ihre Zukunft. Von George T. Denison, Oberstleutnant. Aus dem Englischen übertragen und mit Anmerkungen versehen von Brix, Berlin 1879.

Brnardic V., Imperial Armies of the Thirty Years War (2) Cavalry, wyd. Osprey (MAA) nr. 462, Londyn 2010.

Brunon J. et R., Les Eclaireurs de la Garde Immperiale -1813-1814, Marsylia b.r.w.

Brzeziński R., Polish Winged Hussars 1576-1775, Oxford 2006.

Bujan I., 2 Pułk Strzelców Konnych „Ziemi Hrubieszowskiej", Warszawa 2000.

Bukhari E., Napoleons Cavalry, Londyn 1979.

Bukhari E., Napoleon’s Guard Cavalry, wyd. Osprey (MAA) nr 83, Londyn 1978.

Bukhari E., Napoleońscy huzarzy, tł. J. Kilian, Warszawa b.r.w.

Bukhari E., Napoleon’s Line Chaseur, wyd. Osprey (MAA) nr 68, Londyn 1977.

Bystroń J. S., Dzieje obyczajów w dawnej Polsce wiek XVI-XVIII, t. 2, Warszawa 1994.

 

Carey B. T., Wojny starożytnego świata. Techniki walki, Warszawa 2008.

Carey B. T., Wojny średniowiecznego świata. Techniki walki. Warszawa 2008.

Centek J., Kawaleria niemiecka w latach 1918-1921, w: Do szarży marsz, marsz... Studia...

Chełmiński J., Malibran A., L'Armée du Duché de Varsovie. Paryż, J.Leroy et Cie, 1913 (reprint - wyd. L.C.V. Services, Barcelona 2001).

Chrzanowski W., Wojna tatarska. Najazd mongolski na Polskę 1241 r, Kraków 2006.

Cichowski J., Szulczyński A., Husaria, Warszawa 1977.

Ciesielski T., Armia koronna w czasach Augusta III, Warszawa 2009.

Ciesielski T., Jazda koronna i Wielkiego Księstwa Litewskiego autoramentu narodowego armii Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1717-1776, w: Do szarży marsz, marsz... Studia z dziejów kawalerii, t. 1, Toruń 2010.

Cygan W. K., Oficerowie Legionów Polskich 1914-1917. Słownik biograficzny, t.1-5, Warszawa 2005-2007.

Cyra A., Wysocki W. J., Rotmistrz Witold Pilecki, Warszawa 1997.

Czarnik A., Ósmy strzelców konnych w marszu i w boju. Działania ósmego pułku strzelców konnych na Pomorzu nadwiślańskim w dniach 1-3 września 1939 r., Słupsk 1999.

Czartoryski A., 5 Pułk Ułanów Zasławskich w polskiej wojnie obronnej 1939 r., Ostrołęka 2009.

Czubara K., Zwycięstwo pod Komarowem, Zamość 1995.

 

Denison G. T., A History of Cavalry from the earliest times with lessons for the future, Londyn 1877.

Dobroński A. Cz., Skłodowski K., 2 Pułk Ułanów Grochowskich im. gen. Dwernickiego 1917-1939. Dzieje i tradycje, Suwałki 2008.

Dobroński A., Ułani grochowscy, Warszawa-Białystok 1992.

Dobroński A., 2 Pułk Ułanów Grochowskich im. gen. Józefa Dwernickiego, Pruszków 1993.

Draczyński W., 5 Pułk Ułanów Zamoyskich 27 XII 1830-18 X 1831.Częstochowa 2002.

Drężek J., W sprawie walk Mazowieckiej BK,, „Wojskowy Przegląd Historyczny" 1978, nr 1.

Dudziński T., 9 pułk strzelców konnych 1921-1939, Grajewo 2009.

Dunin-Wolski L., Zarys historii polskiej artylerii konnej, Londyn 1948.

Dusiewicz A., Morawski R., Legiony Polskie we Włoszech, Legia Naddunajska, Legia Polsko-Włoska, Legia Północna, wyd. Karabela, Warszawa 2010.

Dvorákova D., Kôń a človek v stredoveku. K spolužitiu človeka a końa v Uhorskom Krá’ovstve,

Budmerice 2007.

Dworzyński W., Wieniawa. Poeta - żołnierz - dyplomata. Warszawa 1993.

Dzieje ułanów poznańskich (I Pułku Ułanów Wielkopolskich), red. P. Zaremba, Londyn 1962.

Dziewirski J., Kijowski J., Maćkowiak H., 5 Pułk Ułanów Zasławskich, Ostrołęka 1991.

 

Ellis J., Cavalry. The history of mounted werfare, North Vancouver 1978.

Englert J. L., Barbarski K., Generał Anders, Londyn 1990.

Englert J. L., Generał Bór-Komorowski, Londyn 1994.

 

Filipiak M., Z pól bitewnych na plac Saski. Pułk Strzelców Konnych Gwardii Królewsko-Polskiej(1815-1831), w: Elita jazdy polskiej, Warszawa 1995.

Flori J., Rycerstwo średniowiecznej Francji, Warszawa 1999.

Flori J., Rycerze i rycerstwo w średniowieczu, Poznań 2003.

Fowler J. T., Axis Cavalry in World War II, wyd. Osprey (MAA) nr 361, Londyn 2011.

 

Gajewski M., Bój spotkaniowy 13 Dywizji Piechoty z 1 Konną Armią Budionnego, „Zeszyt Naukowy Muzeum Wojska" (Białystok) 1998, nr 12.

Gajewski M., 13 Dywizja Piechoty w walkach z Armią Konną Budionnego pod Lwowem i Zamościem w sierpniu 1920 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości" (Białystok) 2015. t. 52.

Gałęzowski M., Na wzór Berka Joselewicza. Żołnierze i oficerowie pochodzenia żydowskiego w Legionach

Polskich, Warszawa 2010.

Gdański J., Machynia M., Srzednicki Cz., Stepan K., Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1777-1794. Spisy, t. 1, Oficerowie wojska koronnego 1777-1794. Spisy, cz. 4, Formacje targowicy, szkolnictwo wojskowe, varia, uzupełnienia, Kraków 2003.

Gdański J. W., Zapomniani żołnierze Hitlera, Warszawa 2005.

Gembarzewski B., Kopia a lanca, Warszawa 1921.

Gembarzewski B., Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1814 roku, Warszawa 1925.

Gembarzewski B., Wojsko Polskie. Księstwo Warszawskie 1807-1814, wyd. Gebethner i Wolf, Warszawa 1912, reprint  wyd. NapoleonV, Oświęcim 2015.

Gembarzewski B., Wojsko Polskie. Królestwo Polskie 1815-1830, wyd. Konstanty Trepte, Warszawa 1903.

Generał Anders. Życie i chwała, oprac, i red. M. Hemar, Londyn-Warszawa 2007 (wyd. 1, Londyn 1970).

Generał Władysław Anders w świetle dokumentów i publicystyki, oprac, i red. N. Bujniewicz, I. Sawicka, Warszawa 2007.

Generał Władysław Anders - żołnierz czasu pokoju i wojny, red. A. Szczepaniak, Opole 2008.

Ginter K., Udział szlachty polskiej w pospolitym ruszeniu w XIV i XV wieku. Aspekty prawne i stan faktycznyKraków 2008.

Giętkowski M., Artyleria konna Wojska Polskiego 1918-1939, Toruń 2000.

Gless K., Das Pferd im Militärwesen, Berlin 1980.

Głubisz B., Jazda Kozacka w armii koronej 1549-1696, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2016.

Gnat-Wieteska Z., Gwardie honorowe. Gwardia królewsko-polska i oddziały przyboczne w latach 1806-1831Warszawa 2002.

Gnat-Wieteska Z., Pierwszy Pułk Strzelców Konnych 1806-1944, Warszawa 1995.

Gnat-Wieteska Z., Podchorążowie artylerii konnej i weterynarii z Włodzimierza Wołyńskiego, Pruszków 1996.

Gnat-Wieteska Z., 1 pułk strzelców konnych – tradycje i udział w wojnie 1939 r., Warszawa 1989.

Gnat-Wieteska Z., 4 Pułk Strzelców Konnych Ziemi Łęczyckiej, Pruszków 1995.

Gnat-Wieteska Z., 5 pułk strzelców konnych, Pruszków 2003.

Gnat-Wieteska Z., 6 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława ŻółkiewskiegoPruszków 1998.

Gnat-Wieteska Z., 8 pułk strzelców konnych, Warszawa 1991.

Gnat-Wieteska Z., 9 Pułk Strzelców Konnych im. gen. Kazimierza Pułaskiego, Pruszków 1999.

Gnat-Wieteska Z., 27 Pułk Ułanów im. Króla Stefana Batorego, Warszawa 1992.

Godyń Z., O kawalerii w powstaniu styczniowym, „Przegląd Kawalerii i Broni Pancernej" (Londyn) 1963, nr 29.

Gogan W., Szwoleżerowie rokitniańscy. Dzieje 2 Pułku Ułanów Legionów Polskich i 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich, Pelplin 2005.

Górski K., Historya jazdy polskiej, Kraków 1894.

Graczkowski A., Armia rzymska w okresie schyłku republiki: organizacja, uzbrojenie, taktyka, Toruń 2009.

Grabski A. F., Polska sztuka wojenna w okresie wczesno-feudalnym. Warszawa 1959.

Grochowalski W., Ku chwale Wieniawy. W 120, rocznicę urodzin. Łódź 2001.

Grutman A., Jazda polska 1450-1550, Warszawa 1997.

 

Hubiak P., Relina i jego ułani, Kraków 2003.

Haythornthwaite P. J., Austrian Army of the Napoleonic Wars (2) Cavalry, wyd. Osprey (MAA) nr 181,  Londyn 1986.

Haythornthwaite P. J., British Cavalryman 1792-1815, wyd. Osprey (WAR) nr 008, London 1994.

Haythornthwaite P. J., Frederick the Greats Army (1) Cavalry, wyd. Osprey (MAA) nr 236, London 1991.

Haythornthwaite P. J., Napoleonic Cavalry, wyd. Cassell & Co, b.r.w. i b.m.w.

Haythornthwaite P. J., Taktyka ciężkiej kawalerii i dragonów w epoce napoleońskiej, wyd. Osprey Seria Elite nr 188, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2016.

Hiawaty A., Dzieje 6 Pułku Ułanów Kaniowskich, Londyn 1973; Dzieje Ułanów Jazłowieckich, Londyn 1988. „Przegląd Kawalerii i Broni Pancernej". Bibliografia 1956-2000 r. (Numery 1-160), oprac. W. Fiedler,

Hiawaty J., Londyn 2001.

Hofschröer P., Prussian Cavalry of the Napoleonic Wars (2) 1807-15, wyd. Osprey (MAA) nr 172, Londyn 1986.

Hubka M., Jazda doby Wazów. Organizacja, uzbrojenie, taktyka, Piotrków Trybunalski 2007.

Humbert E., Programme élémentaire du cours d’art et d'histoire militaires enseigné á L’Ecole Impériale
de Cavalerie, Saumur 1866.

 

Idzior F., O walkach Wielkopolskiej BK w Puszczy Kampinoskiej w 1939 roku, „Wojskowy Przegląd Historyczny" 1968, nr 3.

 

Jackson P., Mongołowie i Zachód, Warszawa 2007.

Jarecki J., Kawaleria polska w walce. Wrzesień 1939, Katowice b.r.w. (wyd. 1: Walki kawalerii polskiej. Wrzesień 1939, Katowice 1989).

Jarymowicz R., Dzieje kawalerii. Od podków do gąsienic, Warszawa 2010.

Jarząbkiewicz J., Łukomski G., Dzieje 26 Pułku Ulanów Wielkopolskich imienia hetmana Jana Karola Chodkiewicza 1920-1939, Poznań 1998.

Jarząbkiewicz J., Łukomski G., Nowogródzka Brygada Kawalerii 1920-1939, Poznań 2000.

Jaźwiński P., Koń, koniak i kobiety. Tradycje i zwyczaje oficerów kawalerii 11 RzeczypospolitejWarszawa 2010.

Jekabsons E., Organizacja kawalerii Armii Łotewskiej podczas jej udziału w walkach o wyzwolenie Łotwy oraz w pierwszym roku niepodległości. Lata 1918-1921, w: Do szarży marsz, marsz... Studia...

Johnson D., The French Cavalry 1792-1815, London 1989.

Jurkiewicz-Zejdowska A., Bujak K., Godlewski J., Wiedeń 1683, wyd. Bellona, Warszawa 2012.

Juszkiewicz R., 11 Pułk Ułanów Legionowych im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza, Ciechanów 1998.

Juśko E., Małozięć M., 5 pułk strzelców konnych. Historia - Tradycja - Pamięć, Tarnów 2008.

Juśko E., Małozięć M., Historia 5 pułku strzelców konnych (1806-1939), Warszawa 2009.

Karwat J., Piątek J. J., Dowódcy wielkopolskich oddziałów kawalerii i broni pancernychPoznań-Wrocław 2004.

Kałużyński S., Dawni Mongołowie, Warszawa 1983.

Kawaleria samodzielna Wojska Polskiego w bitwie nad Bzurę, Warszawa 2005.

Karpowicz M., Za gwiazdą cesarza. 1 Pułk Szwoleżerów Gwardii Napoleona I (1807-1815), w: Elita jazdy polskiej. Warszawa 1995.

Kawaleria polska w epoce napoleońskiej, Studia I, Praca zbiorowa, Oświęcim 2012.

Kelekna P., The Horse in Human History, Cambridge 2009.

Kelenik J., G. Sagvari, P. Szabo, J. Zachar, A Magyar Huszár, Budapest.

Kerchnawe H., Działania kawalerii w decydujących dniach przed Lipskiem, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2015.

Kirkor S., Legia Nawiślańska 1808-1814, wyd. Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1981.

Kirkor S., Polscy donatariusze Napoleona, wyd. Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1974.

Komornicki S., Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach 11 wojny światowejt. 3, Regularne jednostki Ludowego Wojska Polskiego. Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek kawalerii, wojsk pancernych i zmotoryzowanych. Warszawa 1987.

Korczyk M., Legia Naddunajska. www.napoleon.gery.pl.

Kosowski M., Chorągwie wołoskie w wojsku koronnym w II poł. XVII wieku, Zabrze 2009.

Kospath-Pawłowski E., Pataj S., Szczurowski M., Hej, hej ułani. Z dziejów 1 Warszawskiej Brygady (Dywizji) Kawalerii, Warszawa 1996.

Kostrzewski A., 3 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Polnego Koronnego Stefana CzarnieckiegoPruszków 1992.

Kostrzewski A., 9 dywizjon artylerii konnej, Pruszków 1996.

Kosztyła Z., Oddział Wydzielony Wojska Polskiego majora „Hubala", Warszawa 1987.

Kościelniak K., Zarys sztuki wojennej świata starożytnego, Toruń 2008.

Kowerko K., 27 Pułk Ułanów imienia Króla Stefana Batorego, Pruszków 2005.

Kozłowski W., Mobilizacja Podlaskiej i Suwalskiej Brygady Kawalerii. Marzec-sierpień 1939 roku, „Zeszyty

Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego" Nauki Humanistyczno-Społeczne 1975, z. 111.

Krakowski S., Polska w walce z najazdami tatarskimi w XIII wieku, Warszawa 1956.

Krause W. H., Kozacy i Wehrmacht, Kraków 2006.

Krasucki S., Pomorska Brygada Kawalerii, Pruszków 1994.

Krasucki S., 11 dywizjon artylerii konnej, Pruszków 2002.

Krasucki S., 16 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Gen. Gustawa Orlicz-Dreszera, Pruszków 1992.

Krogulec G., 1 Pułk Ułanów Krechowieckich im. płk. Bolesława Mościckiego, Warszawa 1990.

Królikowski B., Kres ułańskiej epopei. Szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947, Lublin 2007.

Królikowski B., Ułańskie lato. Od Krechowtec do Komarowa, Lublin 1999 (wyd. 2: Ułańskie lato. Od

Krechowiec do Komarowa. Szkice z dziejów jazdy polskiej w latach 1917-1921, Lublin 2005).

Krząstek T., Dlaczego Budionny nie zdążył nad Wisłę ?, w: Wojna polsko-sowiecka 1920 roku. Przebieg walk i tło międzynarodowe. Materiały z sesji naukowej w Instytucie Historii PAN 1-2 października 1990 r. Warszawa 1993.

Krząstek T.,  Zamość-Komarów 1920, w: Polska i Ukraina w 1920 r. w walce o wspólne wartości., Warszawa 2000.

Krzeczunowicz K., Ostatnia kampania konna. Działania armii polskiej przeciw Armii Konnej Budionnego w 1920 roku, Londyn 1971.

Krzeczunowicz K., Ułani Księcia Józefa. Historia 8 Pułku Ułanów Ks. Józefa Poniatowskiego 1784-1945Londyn 1960.

Kucia P., 10 pułk strzelców konnych 1918-1947, cz. 1, Warszawa 2007.

Kucharski W., Kawaleria i broń pancerna w doktrynach wojennych 1918-1939, Warszawa-Kraków 1984.

Kuchowicz Z., Obyczaje staropolskie XVII-XVIII w., Łódź 1975.

Kudela P., Gen. Gustaw Konstanty Orlicz-Dreszer (1889-1936). Zarys biografii wojskowej i politycznejWarszawa 1993.

Kukawski L., Tym J. S., Wójcik T., Kawaleryjska Alma Mater w Grudziądzu 1920-1939. Zarys dziejów, Grudziądz 2008.

Kukawski L., Konne mistrzostwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej, Grajewo 2006.
Kukawski L., Oddziały kawalerii II Rzeczypospolitej, Grajewo 2004.

Kukawski L., O kawalerii polskiej XX wieku, Wrocław- Warszawa-Kraków 1991.

Kukawski L., Ułani Jazłowieccy. Barwa i broń 1918-1998, Grajewo 2001.

Kukiel M., Jazda polska nad Moskwą. Bitwa pod Możajskiem 7 września 1812,  Poznań 1919.

Kusiak F., Rycerze średniowiecznej Europy łacińskiej, Warszawa 2002.

Kusiak F., Życie codzienne oficerów Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1992.

Kustra A., Kawalerzyści XXI wieku, Warszawa 2001.

 

Lach G., Sztuka wojenna starożytnej Grecji. Od zakończenia wojen perskich do wojny korynckiej, Zabrze 2008.

Lalak Z., Kamiński A., Kawaleria pancerna w PSZ 1940-1945, Warszawa b.r.w.

Lance do boju. Szkice historyczne z dziejów jazdy wielkopolskiej X wiek-1945 r., red. B. Polak, Poznań 1986.
Laske J., Małowiecki R., Somosierra, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2013.

Laskowski L., Roman Abraham. Losy dowódcy, Warszawa-Poznań 1998.

Lasocki W. A., O koniu bojowym, Londyn 1999.

Ledwoch J., Kawaleria niemiecka 1939-1945, Warszawa 2002.

Lee N. de, French Lancers, wyd. Almark Publishing Co. Ltd., Londyn 1976.

Letki P., Kawaleria rzymska w opisie Flawiusza Wegecjusza Reantusa, „Studia Historyczno-Wojskowe" (Zabrze) 2008, t. 2.

Leśniewski S., Wojsko Polskie w służbie Napoleona. Legia Nadwiślańska, lansjerzy nadwiślańscyWarszawa 2008.

Lewandowski W., Z walk 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich im. Jana Leona Hipolita Kozietulskiego we wrześniu 1939 roku, ibidem 1975, z. 67.

Lewandowski W., 3 Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. płka Jana Leona Hipolita Kozietulskiego w kampanii jesiennej 1939 roku, „Acta Universitatis Nicolai Copernici". Historia X. Nauki Humanistyczno-Społeczne 1973, z. 58.

Leżeński C., Ostatnia szarża, Katowice 1972.

Leżeński C., Zostały tylko ślady podków..., Warszawa 1984.

Lwów S., Armiejskije ulany Rossii w 1812 godu, Moskwa 2002.

 

Łoziński W., Życie polskie w dawnych wiekach, Kraków 1958.

 

Machalski T., Ostatnia epopeja. Działania kawalerii w 1920 roku, Londyn 1969.

Machynia M., Rakutis V., Srzednicki Cz., Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1777-1794. Spisy, t. 2, Oficerowie wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego. Sztab, kawaleria, artyleria, wojska inżynierskie i piechota, Kraków 1999.

Machynia M., Srzednicki Cz., Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1777-1794, Spisy, t. 1, Oficerowie wojska koronnego 1777-1794. Spisy, cz. 1, Sztaby i kawaleria, Kraków 2002.

Maciejewski J., Saga o 1 Pułku Ułanów Krechowieckich im. Pułkownika Bolesława MościckiegoDąbrowa Górnicza 2003.

Magowski M., Ostatnia klasyczna kawaleryjska bitwa w Europie. Komarów 1920 rok, „Kawaleria" (Police) 2001, nr 1.

Majchrowski J. M., Pierwszy ułan Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1993.

Majchrowski J. M., Ulubieniec Cezara. Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Zarys biografii, Wrocław-Warszawa-Kraków 1990.

Majewski M., Kawaleria niemiecka 1939-1945, Warszawa 1997.

Majka J., Brygada motorowa płk. Maczka. 10 Brygada Kawalerii 1937-1939, Rzeszów 2004.

Majka J., Generał Kazimierz Dworak współpracownik generała Maczka, organizator jednostek pancerno-motorowych, Rzeszów 2008.

Majka J., Niezłomna brygada płk. Maczka. Ilustrowana historia 10 Brygady Kawalerii 1937-1939Sandomierz 2010.

Majka J., Cebula A., Ułani króla Jana. Z dziejów 20 Pułku Ułanów im. Króla Jana III SobieskiegoWarszawa b.r.w.

Manżoła P., Tysiaczletije russkoj konnicy, Moskwa-Mińsk 2006.

Markert W., Generał broni Władysław Anders (1892-1970), Warszawa 2007.

Marków M. I., Istorija konnicy, cz. 1-5, Twer 1897.

Maron J., Koczownicy i rycerze. Najazd Mongołów na Polskę w 1241 roku na tle sztuki wojennej Europu XII i XIII w., Wrocław 2001.
Maron J., Legnica 1241, Warszawa 1996.

Masson F., Kawalerzyści, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2012.

Mentel E., Radomyski S., Pułk ułanów karpackich, Pruszków 1993.

Mędoń D., Słynne pułki - Dzieje 14-go pułku kirasjerów Księstwa Warszawskiego, portal napoleon.org.pl.

Mikietyński P., 1 Uhlanen Regiment - polski pułk w c.k. armii (1784-1918), „Studia Historyczne" (Kraków) 1994, z. 1.

Milewski J., 2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich, Warszawa 1993.

Minkiewicz J., Ułańskie dzieje, Londyn 1985.

Mitkiewicz L., Kawaleria samodzielna Rzeczypospolitej Polskiej w wojnie 1939 roku, Toronto 1964.

Morawski R., Dusiewicz A., Jeziorowski T., Nieuważny A., Wojsko Księstwa Warszawskiego. Generałowie, adiutanci, sztaby, wyd. Karabela Warszawa 2018.

Morawski R., Nieuważny A., Wojsko Polskie w służbie Napoleona. Gwardia: szwoleżerowie, tatarzy, eklererzy, grenadierzy, Warszawa 2008.

Morawski R., Paczuski A., Wojsko Księstwa Warszawskiego. Ułani, gwardie honorowe, pospolite ruszenie, żandarmeria konna, t. 1-2, Warszawa 2009.

Możejko B., Szybkowski S., Śliwiński B., Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima, Gdańsk 2003.

Muller R. D., Wspólnicy Hitlera. Formacje sojusznicze Wehrmachtu na froncie wschodnim, Warszawa 2010.

 

Nadolski A., Grunwald 1410, Warszawa 1993.

Nadolski A., Grunwald. Problemy wybrane, Olsztyn 1990 (wyd. 2, Wodzisław Śląski-Łódź 2010).

Newland S. J., Kozacy w Wehrmachcie 1941-1945, Warszawa 2010.

Niegolewski A., Somo-Sierra, Poznań 1854.

Nowak E. P., Dywizjon Rozpoznawczy 10 Brygady Kawalerii 1938-1939, Kraków 1999.

Nowak E. P., 10 pułk dragonów, t. 1-2, Kraków 2005-2006.

Nowak W., Ślipiec J., Polsko-ukraińskie walki z Armią Czerwoną w 1920 roku na Zamojszczyźnie, „Przegląd Historyczno-Wojskowy" 2004, nr 2.

Nowak W., Samhorodek-Komarów 1920. Walki jazdy polskiej z konnicą Budionnego. Maj-wrzesień 1920, Warszawa 2010.

Nowak W., Walki Dywizji Jazdy gen. Jana Sawickiego z konnicą Siemiona Budionnego na Ukrainie. Czerwiec 1920, w: Dzieje-wojsko-edukacja. Księga jubileuszowa profesora Henryka Hermanna w 70. rocznicę urodzin, Warszawa-Siedlce 2010.

Nowakowski A., Wojskowość w średniowiecznej Polsce, Malbork 2005.

Nowakowski J., Polożyński A., Kowalski M., Z dziejów 10 pułku strzelców konnych. Warszawa 1982.

Nurowska M., Anders, Warszawa 2008.

 

Odziemkowski J., Armia i społeczeństwo II Rzeczypospolitej, Warszawa 1996.

Odziemkowski J., Tym I. S., Kawaleryjskie boje. W 85. rocznicę zakończenia wojny polsko-sowieckiejGrajewo 2003.

Odziemkowski J., Krechowce, Pruszków 1993.

Odziemkowski J., 7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Warszawa 1989.

Odziemkowski J., Wieś i armia w II Rzeczypospolitej, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988.

Olstowski P., Generał Gustaw Orlicz-Dreszer (1889-1936). Dowódca wojskowy i działacz społeczno-polityczny, Toruń 2000.

Orłowski D., Chocim 1673, Warszawa 2007.

 

Ósmy ułan Beliny Generał brygady Józef Marian Smoleński „Kolec" (1894-1978), wybór, oprac, i red. Nowik G., Warszawa 2008.

 

Pacak P., Gwardia Cesarska - 1 Pułk Szwoleżerów-Lansjerów, portal napoleon.org.pl.

Pachoński J., Generał Jan Henryk Dąbrowski 1755-1818, Warszawa 1987.

Pachoński J., Jerznanowski Jan Paweł, w: PSB T. 11:1964/1965.

Pachoński J., Konopka Jan, w: PSB T. 13:1967/1968.

Pachoński J., Kozietulski Jan Leon Hipolit. w: PSB T. 14:1968/1969.

Pachoński J., Oficerowie Legionów Polskich 1796-1807, t. 2, Słownik biograficzny oficerów Legionów Polskich 1796-1807, przyg. K. Stepan, A. Roliński, Kraków 2003.

Pachoński J., Początki pułku jazdy legionów 1798-1799, Kraków 1930.

Pachoński J., Ułani polscy pod Hohenlinden na tle działań legjonu polskiego (3 VII 1800), Przegląd Historyczno-Wojskowy T.4 1931 z. I.

Pałka J., Generał Stefan Mossor (1896-1957). Biografia wojskowa. Warszawa 2008.

Pataj S., Boje i walki 1 Warszawskiej Brygady (Dywizji) Kawalerii, Warszawa 1974.

Pawlak W., W pogoni za Pierwszą Konną, Warszawa 1995.

Pawly R., Napoleon’s Guards of Honour 1813-14, wyd. Osprey (MAA) nr 378, Londyn 2002.

Pawly R., Napoleon's Red Lancers, wyd. Osprey (MAA) nr 389, Londyn 2003.

Pawly R., Napoleon’s Carabiniers, wyd. Osprey (MAA) nr 405, Londyn 2005.

Pawly R., Napoleon’s Scouts of the Imperial Guard, wyd. Osprey (MAA) nr 433, Londyn 2006.

Pawly R., Napoleon's Polish Lancers of the Imperial Guard, wyd. Osprey (MAA) nr 440, Londyn 2007.

Pawly R., Napoleon's Mounted Chasseurs of the Imperial Guard, wyd. Osprey (MAA) nr 444, Londyn 2008.

Pawly R., Mounted Grenadiers of the Imperial Guard, wyd. Osprey (MAA) nr 456, Londyn 2009.

Pawlak W., Kawaleria powstańcza w 1863 r., w: Powstanie styczniowe 1863. Historiografia, militaria, Warszawa 1993.

Pawłowicz J., Rotmistrz Witołd Pilecki 1901-1948, Warszawa 2008.

Pawłowski B., Dwernicki, Poznań 1922.

Pawłowski E., Kawaleria polska w wojnie obronnej 1939 r., „Wojskowy Przegląd Historyczny" 1989, nr 3.

Pétard M., Le Chevau-léger lancier français, ”Gazette des Uniformes” nr 25, mai-juin 1975.

Pétard M., Le dragon de la ligne 1812, ”Gazette des Uniformes” nr 29, janv.-fév. 1976.
Pétard M., Le Lancier du 2e régiment de la Garde Imperiale, ”Tradition” nr 64 mai 1992.
Pétard M., Le Lancier Polonais, ”Uniformes” nr 77 novembre-décembre 1983.
Pétard M., Le Lancier Rouge, ”Uniformes” nr 74 mai-juin 1983.

Pétard M., Le chevau-léger polonais de 1812, „Figurines" 2004 nr 58.
Pétard M., Le chevau-léger lancier polonais, „Uniformes" 1979 nr 50.
Pétard M., Le chevau-léger-lancier polonais en 1812, „Tradition Magazine" 1991 nr 59.

Piątek J. J., Generalny Inspektorat Kawalerii 1921-1926, Poznań 2002.

Picard L. A., Kawaleria w wojnach rewolucji i cesarstwa 1792-1815, tom I, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2013.

Picard L. A., Kawaleria w wojnach rewolucji i cesarstwa 1792-1815, tom II, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2014.

Piekałkiewicz J., Wojna kawalerii 1939-1945, Janki b.r.w.

Pigeard A., La legion polacco-italienne puis de la Vistule,  „Tradition Magazine" Hors Serie 1999 nr 8.

Pigeard A., Les 7e, 8e, 9e chevau-légers lanciers 1811-1814, „Tradition Magazine" 2001 nr 170.
Pigeard A., Les troupes polonaises. La Legion de la Vistule, „Tradition Magazine" Hors Série 2005 nr 33.

Pivka O. von, Polskie oddziały Napoleona, wyd. Bellona, Warszawa 2011.

Pivka O. von, Napoleon's Polish Troops, Osprey (MAA) 045, 1974.

Piwowarczyk D., Poczet rycerzy polskich XIV i XV wieku, Warszawa 2004.

Piwowarski E., Mobilizacja Kresowej i Podolskiej Brygady Kawalerii w sierpniu 1939 r”„Wojsko i Wychowanie" 1993, nr 7.

Piwowarski E., Mobilizacja Wołyńskiej Brygady Kawalerii w sierpniu 1939 r., „Wojsko i Wychowanie" 1992, nr 8.

Piwowarski E., Przebieg i wyniki częściowej mobilizacji alarmowej z 23 marca 1939 r., „Wojskowy Przegląd  Historyczny" 1995, nr 1-2.

Plewczyński M., Pochodzenie terytorialne rotmistrzów za ostatnich Jagiellonów (1506-1548), w: Czyn zbrojny w dziejach narodu polskiego. Studia ofiarowane profesorowi Januszowi Wojtasikowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Siedlce 2004.

Plewczyński M., Żołnierz jazdy obrony potocznej za czasów Zygmunta Augusta. Studia nad zawodem wojskowym w XVI w., Warszawa 1985.

Pluta-Czachowski K., Generał „Odra". Rzecz o gen. bryg. dr. Stanisławie Rostworowskim (1888-1944)Warszawa-Londyn 2001.

Podhorodecki L., Chanat krymski i jego stosunki z Polskę w XV-XVII w., Warszawa 1987.

Podhorodecki L., Wiedeń 1683, Warszawa 1983.

Polak B., 14 Pułk Ułanów Jazłowieckich 1918-1945 (zarys dziejów), Koszalin 1994.

Powstańcy wielkopolscy... Biogramy uczestników powstania wielkopolskiego 1918/1919, red. B. Polak, t. 1-5, Poznań 2005-2008.

Pruski W., Dzieje konkursów hipicznych w Polsce, Warszawa 1982.

Przemsza-Zieliński J., Wrześniowa księga chwały kawalerii polskiej. Warszawa 1995.

Przemsza-Zieliński J., Księga wrześniowej chwały pułków śląskich, t. 1, Katowice 1989; t. 2, Katowice-Sosnowiec 1993.

Przybyszewski A., 9 Pułk Ułanów Małopolskich, Pruszków 2002.

 

Radulski L., Rozwój pruskiej kawalerii w czasie wojen śląskich 1740-1745, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości" (Białystok) 2007, t. 53.

Règlement concernant le service intérieur, la police et la discipline des troupes à cheval du 24 juin 1792, Paris 1815.

Regulamen Exercerunku dla brygad kawaleryi narodowej y pułków przedniey straży Woyska Obojga Narodów, Warszawa 1790.

Rembowski A., Źródła do historii Pułku Polskiego Lekkokonnego Gwardii Napoleona I, tom 1, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2012.

Rembowski A., Źródła do historii Pułku Polskiego Lekkokonnego Gwardii Napoleona I. tom 2, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2013.

Rezler M., Dowódcy 15 Pułku Ułanów Poznańskich, „Zeszyty Historyczne Towarzystwa b. Żołnierzy i Przyjaciół 15 Pułku Ułanów Poznańskich" (Poznań) 1998, z. 3.

Richter K. Ch., Kawaleria Wehrmachtu, Zakrzewo 2010.

Rocznik oficerów kawalerii 1930, Warszawa 1930 - reprint z 2009 r.

Rodowody artylerii konnej Wojska Polskiego, red. J. Boguski, Londyn 1964.

Rodowody Pułków jazdy polskiej 1914-1947, praca zbiorowa pod red. K. Krzeczunowicza, wyd. Zrzeszenie Kół Pułkowych Kawalerii, Londyn 1983.

Rodowody Pułków jazdy polskiej 1914-1947, tom II, oprac. J. Wielhorski, wyd. Zrzeszenie Kół Pułkowych Kawalerii, Londyn 1988.

Rogacki T., Albuera 1811, Warszawa 2004.

Rozdżestwieński P., Ułani jazłowieccy. Zarys działań pierwszego rzutu 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich w kampanii wrześniowej 1939 roku. Warszawa 2008.

Rybka R., Stepan K., Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939, Kraków 2003.

Rybka R., Stepan K., Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939, Kraków 2006.

 

Ságvári György, Somogyi Győző, Nagy huszárkönyv, (w tł. Wielka książka huzara), wyd. Magyar Könyvklub, Budapeszt 1999.

Saletra W., Generał Samuel Różycki (1781-1834). Dowódca korpusu na Kielecczyźnie w 1831 rokuKielce 1996.

Sawicka Z., Koń w życiu szlachty XVI-XVIII w., Toruń 2002.

Sikora R., Fenomen husarii, Toruń 2003.

Sikora R., Kłuszyn 1610. Rozważania o bitwie, Warszawa 2010.

Skałkowski A., Pułkownik Niegolewski, Poznań 1924.

Skarbek J., Pułk Krakusów Lubelskich (10 pułk ułanów) w powstaniu 1830-1831, „Rocznik Lubelski" 1980.

Skiba A., Boje wrześniowe 19 Pułku Ułanów Wołyńskich w kampanii wrześniowej, Londyn 1971.

Skibiński F., 10 Brygada Kawalerii w kampanii wrześniowej. Wspomnienia szefa sztabu, cz. 1-2, „Wojskowy Przegląd Historyczny" 1959, nr 1, 2.

Skłodowski K., 3 Pułk Szwoleżerów Mazowieckich im. płk. Jana Kozietulskiego 1920-1939, Suwałki 2004.

Słownik biograficzny powstańców wielkopolskich 1918-1919, red. A. Czubiński, B. Polak, Poznań 2002.

Służba lekkiej kawalerii w polu przełożona z francuzkiego podług połączonych dzieł podpułkownika F. de Brack i Jenerała de la Roche Aymon, Lipsk 1864.

Smoliński A., Artyleria konna imperium Romanowych w przededniu I wojny światowej, w: Artyleria polska. Historia - teraźniejszość - przyszłość (myśl wojskowa, szkolnictwo artyleryjskie, technika i uzbrojenie). Materiały pokonferencyjne. II konferencja naukowa Toruń 13-14 maja 2008 r., Toruń 2008.

Smoliński A., Dezercje z 1 Armii Konnej podczas jej walk na polskim teatrze działań wojennych w 1920 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości" (Białystok) 2008, t. 45.

Smoliński A., Formowanie jazdy polskiej przez Komendę Wojsk Polskich w Krakowie w końcu 1918 i na początku 1919 roku, „Studia Historyczne" (Kraków) 2000, z. 3.

Smoliński A., Jazda Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 12 X 1918 r. do 25 IV 1920 r., Toruń 1999.

Smoliński A., Kariera wojskowa i polityczna wybranych przedstawicieli kadry dowódczej i politycznej 1 Armii Konnej w czasie trwania oraz po zakończeniu wojny domowej w Rosji. Próba portretu zbiorowego, „Limes" (Rzeszów) 2008, nr 1.

Smoliński A., Kariera wojskowa i polityczna wybranych przedstawicieli kadry dowódczej i politycznej 1 Armii Konnej w latach 1918-1939, „Przegląd Historyczno-Wojskowy" 2010, nr 3.

Smoliński A., Kawaleria przeciwników i sojuszników Wojska Polskiego w latach 1918-1921, Toruń 2003.

Smoliński A., List do Redakcji „Marsa" - Obsada personalna Pomorskiej Brygady Kawalerii w dniu 1 września 1939 r., „Mars" 2005, t. 19.

Smoliński A., Lotnictwo Wojska Polskiego w walce z 1 Armią Konną w obronie Galicji Wschodniej oraz Lwowa latem 1920 r., „Semper Fidelis" (Wrocław) 2006, nr 6.

Smoliński A., Materiały do obsady personalnej formacji Pomorskiej Brygady Kawalerii na dzień 23 marca i 1 września 1939 r., „Militaria Pomorskie" (Bydgoszcz) 2009, nr 3.

Smoliński A., Mobilizacja Wielkopolskiej Brygady Kawalerii w przededniu wybuchu wojny1939 roku, w: Wrzesień 1939 roku i jego konsekwencje dla ziem zachodnich i północnych Drugiej Rzeczypospolitej, Bydgoszcz-Toruń 2001.

Smoliński A., Mobilizacja 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich imienia Generała Dywizji Gustawa Orlicz-Dreszera w okresie od marca do sierpnia oraz jego obsada personalna na dzień 23 marca i 1 września 1939 roku, „Rocznik Grudziądzki"  2009, t. 18.

Smoliński A., Mobilizacja 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich. Marzec-sierpień 1939 r., w: Nad Bałtykiem. W kręgu polityki, gospodarki, problemów narodowościowych i społecznych w XIX i XX wieku. Księga jubileuszowa poświęcona profesorowi Mieczysławowi Wojciechowskiemu, Toruń 2005.

Smoliński A., Mobilizacja 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich w czasie od marca do sierpnia oraz jego obsada personalna na dzień 1 września 1939 roku, „Rocznik Grudziądzki"  2007, t. 17.

Smoliński A., Mobilizacja 18 Pułku Ułanów Pomorskich w okresie od marca do sierpnia oraz jego obsada personalna na dzień 1 września 1939 roku, „Rocznik Grudziądzki" 2005, t. 16.

Smoliński A., Na marginesie artykułu o wałkach z 1 Armią Konną na Zamojszczyźnie, „Przegląd Historyczno-Wojskowy" 2005, nr 1.

Smoliński A., Obsada personalna Pomorskiej Brygady Kawalerii w dniu 1 września 1939 r., „Mars" 2004, t. 17.

Smoliński A., Obsada personalna 18 Pułku Ułanów Pomorskich w dniu 1 września 1939 r. - kilka uwag na

marginesie materiału zatytułowanego: .Wrzesień 18. Pułku Ulanów Pomorskich", „Militaria i Fakty" 2004, nr 1.

Smoliński A., Organizacja kawalerii kozackiej imperium rosyjskiego w przededniu wybuchu I wojny światowej, w: Od armii komputowej do narodowej 111. Problemy organizacyjne sił zbrojnych od XVI do XX wieku, Toruń 2009.

Smoliński A., Organizacja kawalerii i artylerii konnej gwardii oraz liniowej, kozackiej i ochotniczej armii

Imperium Rosyjskiego w przededniu oraz w trakcie I wojny światowej, w: Do szarży marsz, marsz... Studia...

Smoliński A., Organizacja kawalerii samodzielnej Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1921-1929, „Klio" (Toruń) 2001, nr 1.

Smoliński A., Organizacja kawalerii samodzielnej Wojska Polskiego w latach 1930-1939, „Klio" (Toruń) 2004, nr 5.

Smoliński A., Organizacja wielkich jednostek kawalerii i oddziałów artylerii konnej w okresie od marca 1919 r. do sierpnia 1939 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości" 1994, t. 36.

Smoliński A., Pociągi pancerne 1 Armii Konnej podczas walk na polskim teatrze działań wojennych w 1920 roku, w: Wojna polsko-rosyjska 1919-1920 i jej międzynarodowe odniesienia z perspektywy 90-lecia, Warszawa 2010.

Smoliński A., Pociągi pancerne l Armii Konnej (1919-1921), „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej im. Stefana Czarnieckiego" 2003, nr 1.

Smoliński A., Rozboje, rabunki i pogromy Żydów przez 1 Armię Konną na południu Rosji oraz na Ukrainie i w Polsce w 1920 roku, „Wschodni Rocznik Humanistyczny" (Lublin-Radzyń Podlaski) 2009, t. 6.

Smoliński A., Rabunki i rozboje 1 Armii Konnej w Rostowie w styczniu 1920 r., „Studia Historyczno-Wojskowe" (Zabrze) 2009, t. 3.

Smoliński A., Udział lotnictwa Wojska Polskiego w walce z 1 Armią Konną podczas kampanii 1920 r., „Przegląd Historyczno-Wojskowy" 2007, nr 1.

Smoliński A., Zarys dziejów I Armii Konnej (1919-1923), Grajewo 2003.

Smoliński A., Zarys organizacji I Armii Konnej Siemiona Budionnego (1919-1923).

Smoliński A., 1 Armia Konna podczas walk na polskim teatrze działań wojennych w 1920 roku. Organizacja, uzbrojenie, wyposażenie oraz wartość bojowa, Toruń 2008.

Sobierajski H., Dyszyński A., „Hubal" mjr Henryk Dobrzański 1897-1940, Warszawa 1997.

Srogosz T., Żołnierz swawolny. Z dziejów obyczajów armii koronnej w XVII wieku. Warszawa 2010.

Staszewski J., Generał Edmund Taczanowski, Poznań 1936.

Staszewski J., Walki kawaleryjskie pod Mirem i Romanowem 1812 r., Warszawa 1934.

Stary, Wojsko Księstwa Warszawskiego – krakusi, portal napoleon.org.pl

Stępień H., Mariusz Zaruski. Opowieść biograficzna, Warszawa 1997.
Stawiński J., Likwidacja ostatniego zagonu Armii Konnej Budionnego, „Wojna!" (Gdynia) 2003, nr 2 (przedruk Likwidacja ostatniego zagonu Budionnego, „Przegląd Kawaleryjski" 1930, nr 10).

Strzembosz T., Saga o „Łupaszce" ppłk. Jerzym Dąmbrowskim 1889-1941, Warszawa 1996.

Strzeżek T., Kawaleria Królestwa Polskiego w powstaniu listopadowym - mobilizacja i podstawy funkcjonowania w wojnie, Olsztyn 2006 (wyd. 2, zm., Olsztyn 2010).

Studia z dziejów stosunków polsko-ukraińskich od XVII do XXI wieku, Toruń 2009.

Suchcitz A., Dzieje 1 Pułku Ułanów Krechowieckich 1941-1947, Londyn 2002.

Szabla i koń. Gawęda o Wieniawie, Łomianki 2010.

Szczepański K., Wspomnienia o 14 dywizjonie artylerii konnej, Białystok 2004.

Szczęśniak R., Kłuszyn 1610, Warszawa 2004.

Szczypiorski K., Ułani lubelscy. Warszawa 2010.

Szkoła Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. 50. rocznica promocji podchorążych rocznika 1937-1938, oprac. S. Radomyski, Warszawa 1988.

Szlakiem ułanów Chrobrego. Zarys historii 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego, red. S. Zakrzewski, Z. Godynia, Londyn 1973.

 

Świderska-Włodarczyk U., Mentalność szlachty polskiej XV i XVI wieku, Poznań 2003.

 

Taborski J., 17 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego. Dzieje, tradycja i współczesność, Toruń 2005.

Taratorin W.W., Konnica na wojnie. Istorija kawalierii s driewniejszych wriemion do epochi napoleonowskich wojn, Mińsk 1999.

Trąbski M., Kawaleria narodowa na Ukrainie w latach 1775-1788, w: Od Zborowa do NATO (1649-2000).

Tym J. S., Boje Wołyńskiej Brygady Kawalerii w dniach 1-4 września 1939 roku, Mokra Działoszyn 1939, Warszawa 2005.

Tym J. S., Kawaleria w operacji i w walce. Koncepcje użycia i wyszkolenie kawalerii samodzielnej Wojska Polskiego w latach 1921-1939, Warszawa 2006.

Tym J. S., Przygotowania wojenne i mobilizacja Wołyńskiej Brygady Kawalerii, w: Mokra Działoszyn 1939...

Tym J. S., Przygotowania wojenne i mobilizacja 15 Pułku Ułanów Poznańskich w 1939 roku, „Przegląd Historyczno-Wojskowy" 2004, nr 3.

Tym J. S., 7 Pułk Strzelców Konnych Wielkopolskich, Pruszków 1999.

Tyszkiewicz J. hr., Historia 17 pułku ułanów na tle wojsk litewskich 1812-1814, w oprac. D. Nawrota i A. Nieuważnego, wyd. Armagedon, Gdynia 2004.

Tyszkiewicz J., Z historii Tatarów polskich 1794-1944, Pułtusk 2002.

 

Ulyatt K., Hussars of the Napoleonic wars, Londyn 1981.

Ułani podolscy Dzieje Pułku Ułanów Podolskich 1809-1947, Londyn 1982.

Umiński B. J., Generał Jan Nepomucen Umiński 1778-1851, Wrocław 1999.

Urbanek M., Wieniawa. Szwoleżer na pegazie, Wrocław 2008 (wyd. 1, Warszawa 1991).

Urbankiewicz J., Legenda jazdy polskiej, t. 1-2, Łódź 1996.

 

Vasyliev O., Kirasjerzy rosyjscy 1802-1815, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2017.

Vasyliev O., Dragoni rosyjscy 1802-1815, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2017.

Vigueur J. C. M., Rycerze i mieszczanie. Wojna, konflikty i społeczeństwo w średniowiecznych Włoszech XII-XIII wiek. Warszawa 2008.

 

Wagner M., Kadra oficerska armii koronnej w drugiej połowie XVII wieku, Toruń 1992.
Wańkowicz M., Hubalczycy, Warszawa 1959.

Wasilewski M., Polska kawaleria pancerna XX wieku. Warszawa 1997.

Wasilkowska A., Husaria. The Winged Horsemen, Warszawa 1998.

Wegner J., Generał Stanisław Klicki 1775-1847, Łowicz 1990.

Wieczorkiewicz P., Legenda Konarmii, „Mówią wieki" 2005, nr 2.

Wielecki H., Les krakus (1812-1939), tłum. Czarkowski G. ”Uniformes” nr 95 mai-juin 1986.

Wielecki H., Morawski R., Wojsko Księstwa Warszawskiego. Kawaleria, Warszawa 1990.

Wielhorski J,, Jazda Legii Naddunajskiej, „Dawna Broń i Barwa  1988 nr 4.

Wielhorski J., Dembiński R., Kawaleria polska i bronie towarzyszące w kampanii wrześniowej 1939 roku. Ordre de Bataille i obsady personalne, Londyn 1979.

Wielhorski J., Lanca, Kraków 1974.

Wielhorski J., Przyczynki do monografii Suwalskiej i Podlaskiej BK oraz GO Kaw. gen. Podhorskiego 1 IX-5 X 1939. W 50. rocznicę walk, „Dawna Broń i Barwa" (Katowice) 1989, nr 5.

Wilczkowski A., Anatomia boju. Wołyńska Brygada Kawalerii pod Mokra 1 września 1939, Łódź 1992.

Wimmer J., Wiedeń 1683, Warszawa 1983.

Wimmer J., Wojsko Rzeczypospolitej w dobie wojny północnej, Warszawa 1956.

Winogrodzki M., Podolska BK w działaniach wojennych 1939 r., cz. 1-2., „Wojskowy Przegląd Historyczny" 1989, nr 3; 1990, nr 3-4.

Wisner H., Kircholm 1605, Warszawa 1987.
Wisner H., Lisowczycy, Warszawa 1995.

Wittlin T., Szabla i koń, Londyn 1996.

Włodarkiewicz W., Radzieckie zagrożenie Rzeczypospolitej w ocenach polskich naczelnych władz wojskowych 1921-1939, Warszawa 2001.

Włodarkiewicz W.,  Przed 17 września 1939 roku. Radzieckie zagrożenie Rzeczypospolitej w ocenach polskich naczelnych władz wojskowych 1921-1939, Warszawa 2002.

Wojciechowski J. S., 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego, Pruszków 1995.

Wojciechowski J. S., 2 pułk strzelców konnych, Pruszków 1998.

Wojciechowski J. S., 10 Pułk Ułanów Litewskich, Pruszków 2007.

Wojciechowski J. S., 12 Pułk Ułanów Podolskich, Pruszków 2003.

Wojciechowski J. S., 21 Pułk Ułanów Nadwiślańskich, Pruszków 2003.

Wojtasik J., Kawaleria polska w 1863-1864 r., „Studia Historyczno-Wojskowe" (Siedlce) 2007, t. 1.

Wolos M., Generał dywizji Bolesław Wieniawa-Długoszowski. Biografia wojskowa, Toruń 2000.

Wójcik T., Kształcenie oficerów zawodowych kawalerii Wojska Polskiego w latach 1919-1939, Wrocław 2008.

Włodarkiewicz W.,  Przed 17 września 1939 roku. Radzieckie zagrożenie Rzeczypospolitej w ocenach polskich naczelnych władz wojskowych 1921-1939, Warszawa 2002.

Włodarkiewicz W., Radzieckie zagrożenie Rzeczypospolitej w ocenach polskich naczelnych władz wojskowych 1921-1939, Warszawa 2001.

Wroński M., Ostatni polscy huzarzy. Monografia 10 pułku huzarów (1944-1947), Tarnowskie Góry 1997.

Wroński M., Ostatni ułani śląscy. Monografia Pułku 3 Ułanów Śląskich (1944-1947), t. 1,

Londyn-Tarnowskie Góry 2004.

Wspomnienia o odrębnościach, zwyczajach i obyczajach kawaleryjskich II Rzeczypospolitej, wybór i oprac. Radomyski S., Pruszków 1994.

„Wybitnie wroga jednostka". Komuniści przeciwko generałowi Władysławowi Andersowi 1943-1970. Wybór dokumentów, wybór i oprac. B. Polak, M. Polak, Leszno 2008.

Wyszczelski L., Walki z 1 Armią Konną Siemiona Budionnego na Lubelszczyźnie (27 VIII-6 IX 1920), w: Czyn zbrojny w dziejach narodu polskiego. Studia ofiarowane...

 

Zaleski W., W Warszawskiej Brygadzie Pancerno-Motorowej 1939. Z dziejów 1 Pułku Strzelców Konnych,

Warszawa 1988.

Zarzycki P., Artyleria konna w kampanii 1939 roku. Warszawa 2007.

Zarzycki P., 1 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Bema, Pruszków 1999.

Zarzycki P., 2 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Józefa Sowińskiego, Pruszków 2000.

Zarzycki P., 3 Lubelski Dywizjon Artylerii Konnej im. pułkownika Włodzimierza Potockiego, Pruszków 2001.

Zarzycki P., 4 dywizjon artylerii konnej, Pruszków 2000.

Zarzycki P., 5 dywizjon artylerii konnej, Pruszków 2001.

Zarzycki P., 6 Dywizjon Artylerii Konnej im. gen. Romana Sołtyka, Pruszków 1996.

Zarzycki P., 7 Wielkopolski Dywizjon Artylerii Konnej, Pruszków 2002.

Zarzycki P., 13 dywizjon artylerii konnej, Pruszków 1996.

Zarzycki P., 14 dywizjon artylerii konnej, Pruszków 2001.

Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864, t. 1, Do roku 1648, red. J. Sikorski, Warszawa 1965.

Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864, t. 2, 1648-1864, red. J. Sikorski, Warszawa 1966.
Zarys historii Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu 1922-1939, oprac. S. Radomyski
Warszawa 1989.

Zarys historii Szkoły Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy. Klasa kawalerii 1922-1938oprac. S. Radomyski, Warszawa 1989.

Zatorski W., Czyngis-chan, Warszawa 1939.

Ziółek J., Mobilizacja nowej jazdy na lewobrzeżu Wisły w czasie wojny 1830-1831, „Przegląd Historyczny" 1972, t. 43, z. 4.

Ziółkowski A., Pierwszy Pułk Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej 1807-1815, Pruszków 1996.

Ziółkowski A., Pułk Jazdy Legionowej, Pułk Lansjerów Nadwiślańskich 1799-1815, Warszawa 2006.

Ziółkowski A., Pułki Ułanów Księstwa Warszawskiego - 6-ty, 3-ci, 2-gi - 1807-1812, wyd. NapoleonV, Oświęcim 2014.

Ziółkowski A., Utracony sztandar Pułku Lansjerów Nadwiślańskich, „Militaria i Fakty" 2001 nr 6.

 

Żebrowski M., Wrzesień 18 Pułku Ułanów Pomorskich, „Militaria i Fakty" 2003, nr 5-6.

Żygulski jr. Z., Husaria polska, Warszawa 2000.

 

5 pułk strzelców konnych (1806-1939). Album fotografii, wybór i oprac. E. Juśko, M. Małozięć, Z. Radoń,

Warszawa 2009.

9 Pułk Strzelców Konnych im. gen. Kazimierza Pułaskiego w kampanii wrześniowej 1939 roku. Wspomnienia i relacje, oprac. P. Mikietyński, Kraków 2001.

10 pułk strzelców konnych. Wspomnienia. Dedykowane pamięci wszystkich Dziesiątaków, Londyn 1995.

Recenzje

Ryszard Morawski, Adam Paczuski
Wojsko Księstwa Warszawskiego. Piechota, gwardie narodowe, weterani.

KARABELA D. Chojnacka, Warszawa 2013
Album "Wojsko Księstwa Warszawskiego. Piechota. Gwardie Narodowe. Weterani." (dalej jako "album o piechocie Księstwa Warszawskiego") prezentuje się znakomicie. Składa się z dwóch tomów w twardym etui. Jest to etui koloru granatowego, na której, z jednej strony znajduje się orzeł wojskowy Księstwa Warszawskiego z napisem "Woysko Polskie", z drugiej zaś strony - tenże orzeł z napisem "Pułk 5 Piechoty". Przypomnieć należy, iż podobnie wyglądała "klaserowa" okładka na dwa tomy "Ułanów Księstwa Warszawskiego", na której widniała z jednej strony pelta z orłem - czyli to, co znajdowało się na czapce ułańskiej, a z drugiej, blacha naczelna z pogonią, którą nosili ułani pułków sformowanych w 1812 roku na Litwie, a sama okładka była koloru ciemnej czerwieni. Dwa tomy tego najnowszego albumu wydawnictwa Karabela są koloru białego. Nieprzypadkowo zaczynam recenzję wieloletniego czytelnika serii albumowej od przedstawienia kolorów etui samych albumów ponieważ dobór kolorów z pewnością nie jest przypadkowy. Po prostu granat i biel to kolory najczęściej występujące w umundurowaniu piechoty Księstwa Warszawskiego. Poza tym są to również barwy narodowe po których, między innymi (oprócz charakterystycznych kształtem nakryć głowy - czapek) rozpoznawano wojsko polskie tego okresu. Biorąc pod uwagę powyższe (dygresja) doprawdy trudno zrozumieć oburzenie niektórych kibiców, gdy polska reprezentacja piłkarska zagrała w granatowych strojach, za co potem odsądzano piłkarzy od czci i wiary. A przecież granat to kolor doskonale komponujący się z bielą i czerwienią czy też amarantem (bo ten kolor wówczas nawet częściej niż czerwień utożsamiano z barwą narodową). Wiedziano o tym już w XIX wieku, a później, jak widać, zapomniano... więcej>>>