Nasza księgarnia

Polecamy! Odwiedzając sklepy internetowe pomagasz utrzymać nasz serwis!

VIII Korpus księcia Poniatowskiego w 1813 r. - źródła

Opublikowano w Źródła

W źródłach saksońskich odnajdujemy szczegółowe dane o pobycie polskich oddziałów w Żytawie i okolicy w czasie zawieszenia broni.1 Pierwsze wzmianki o mających przybyć polskich oddziałach pojawiły się, kiedy zgodnie z rozkazami Napoleona na rejon koncentracji polskiego korpusu wyznaczono właśnie rejon Żytawy. W tej sprawie Berthier pisał do Poniatowskiego z Chojnowa 7 czerwca 1813 r. Z miejsca rozpoczęły prace oddziały aprowizacyjne i kwatermistrzowskie, które już na 10 czerwca miały gotowe składy magazynowe i obóz (na Frömmelwiese). 12 czerwca w rejon miasta przybył dowódca stacjonujących tu wcześniej oddziałów gen. Kellermanna, aby zdać rejon Polakom. Dzień później do Żytawy wkroczyło dowództwo kwatermistrzostwa wraz ze swoimi oddziałami. Dowództwo zatroszczyło się, aby powitanie nowych żołnierzy było odpowiednie, albowiem 14 czerwca z Herrnhut (Ochranów) na czterech wozach wyjechał transport żołdu dla polskiego korpusu. Przez kilkanaście kilometrów, jakie dzielą obie miejscowości był on pod eskortą 20 polskich jeźdźców i 250 westfalskich piechurów, co miało uchronić go przede wszystkim przed atakami partyzanckimi i kozakami. 14 czerwca zaczęły przybywać regularne oddziały, które zgodnie z zasadami sztuki wojennej były poprzedzone forpocztami.
Oddziały księcia Poniatowskiego podzielono na pięć kolumn, które z Krakowa przez Bielsko-Białą, Cieszyn, Brno, Igławę, Stary Kolin, Podiebrady, Kostelec docierały kolejno do Żytawy. O składzie tych pięciu kolumn dowiadujemy się z raportu Poniatowskiego wystawionego w dniu 15 czerwca 1813 r., kiedy już niemal wszystkie kolumny były w Saksonii. Pierwszą kolumną dowodził gen. bryg. Toliński, a w jej skład wchodziło 171 oficerów, 1832 żołnierzy i 1100 koni; druga kolumna pod gen. dyw. Kamienieckim miała 249 oficerów, 3740 żołnierzy i 1250 koni; trzecia pierwotnie dowodzona przez gen. Biegańskiego, miała 247 oficerów, 3154 żołnierzy i 1128 koni; czwarta gen. dyw. Izydora Krasińskiego, którego zastąpił gen. bryg. Jan Weyssenhoff - 168 oficerów, 2193 żołnierzy i 1112 koni; ostatnia piąta gen. dyw. księcia Sułkowskiego z 200 oficerami, 3906 żołnierzami i 1086 koni.2 W sumie było to ponad 15 800 żołnierzy i 5676 koni.3
Kolejność przybycia tych kolumn wyglądała nieco inaczej. Pierwsza pojawiła się w Żytawie kolumna druga (14 czerwca), następnie trzecia (15 czerwca), a potem pierwsza (16 czerwca), czwarta (17 czerwca) i piąta (18 czerwca). Potwierdzają to zresztą notatki saskich kronikarzy.
14 czerwca o godzinie 13 do Żytawy wkroczył późniejszy dowódca 1 Dywizji VIII korpusu gen. dyw. Ludwik Kamieniecki, któremu towarzyszyła kawaleria i piechota. W tej kolumnie szedł m.in. oddział szwoleżerów Gwardii w liczbie 221, pod dowództwem Stanisława Rostworowskiego (1785-1837). Aby stworzyć odpowiedni nastrój tego wydarzenia, a jednocześnie rozwiać ewentualne obawy miejscowej społeczności, nakazano grać wówczas, jak to określił niemiecki kronikarz, janczarską muzykę, co niewątpliwie nadawało uroczystej oprawy.

PRZYPISY:

1. Korschelt, Kriegereignisse der Oberlausitz zur Zeit der französischen Kriege, NLM 60, 1884, s. 246-336. Na nim oparł się K. M. Mazurski, Polscy Napoleończycy na Łużycach, Rocznik Dolnośląski 8, 1983, s. 179-190.
2. Correspondance du Prince Joseph Poniatowski avec la France t. V 907, Poznań 1929, s. 330.
3. Situation des troupes polonaises divisees en 5 colonnes, 15 juin 1813 - Correspondance du Prince Joseph Poniatowski avec la France t. V 907, Poznań 1929, s. 330.

Poniższe dokumenty opisują kwaterunki w Żytawie i okolicach poszczególnych oddziałów VIII Korpusu w okresie VI-VIII 1813 r.

Kliknij
Kliknij aby powiększyć


Acta bey dem Cantonement des 8 Armen Corps der Herzogl. Warschauischen Truppen in und um Zittau von 26 Juny 1813 an bis mit 15 July 1813

Akta kwaterunku 8 Korpusu Armijnego wojsk Księstwa Warszawskiego w i pod Żytawą od 26 czerwca 1813 r. do 15 lipca 1813 r.



Dokument II przedstawia stan oraz marszrutę pierwszej kolumny, która dotarła do Żytawy. Dowodził nią gen. Kamieniecki.
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


I
Stand
der durschmarschierten Kgl. Sachsisch Warschauischen
Truppen.

Zweite Collonne
Divisions General Kamencezky

 Stand sammt Spital und Dommestigum  199 Mann  175 Pferde
 Garde  230  229
 Artillerie  209  170
 16 Infant. Regiment  720  24
 3 Uhlanen Regiment  408  416
 8 Infant: Regim.  765  24
 6 Uhlanen Regiment  447  450
 5 Chasseur Regiment  260  283
   3238 Mann  1771 Pferde


II
Marschplan
für die zweite Colonne der Sachsis. Warschausischen Truppen

 d. 7ten Junius in Hechtiz  10ten in Benatek
 - 8ten - Kohljanowiz  11ten - Rasttag
 - 9ten - Satzka  12ten - Weiswasser
   13ten - Wartenberg


den 14ten in Zittau.


I
Stan
maszerujących królewskich sasko-warszawskich
wojsk.

Druga Kolumna
Generał dywizji Kamieniecki

 Stan szpitala i służb  199 ludzi  175 koni
 Gwardia  230  229
 Artyleria  209  170
 16 Pułk Piechoty  720  24
 3 Pułk Ułanów  408  416
 8 Pułk Piechoty  765  24
 6 Pułk Ułanów  447  450
 5 Pułk Szaserów  260  283
   3238 ludzi  1771 koni


II
Plan marszu
dla drugiej kolumny wojsk sasko-warszawskich

 7 czerwca - Hechitz  10 czerwca - Benatek
 8 czerwca - Kohljanowitz  11 czerwca - odpoczynek
 9 czerwca - Satzka  12 czerwca - Weiswasser
   13 czerwca - Wartenberg


14 czerwca - Żytawa.


Dokument III to plan kwaterunków wokół Żytawy dla oddziałów VIII Korpusu sporządzony w pierwszych dniach lipca 1813 r. Umieszczono w nim dane z podziałem na poszczególne pułki, miejscowości, liczbę koni lub żołnierzy oraz odległość od kwatery głównej korpusu w Żytawie.
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


 8eme Corps  d. 12 July 1813  Grande Armée


Projet de Cantonnement pour les troupes
du corps autour de Zittau

 Designation des Regiments  Noms des villages  Nombre des chevauxque l'on y peut placer(hommes)  Distance de Zittau Lieus  Designation des Regiments  Noms des villages  Nombre des chevauxque l'on y peut placer(hommes)  Distance de Zittau Lieus


Plan kwaterunków dla oddziałów korpusu wokół Żytawy

Poszczególne rubryki w tabeli:
I. Określenie pułku.
II. Nazwy wsi.
III. Liczba koni (ludzi), którzy mogą tu zostać ulokowani.
IV. Odległość od Żytawy w milach.


Dokument IV to bon na 116 racji mięsa dla dwóch oficerów i 112 żołnierzy 1 i 2 Dywizji Młodej Gwardii. Wystawiono go w Jerzmankach koło Goerlitz dnia 16 sierpnia 1813 r.
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


Depot de 1 et 2 divisions de la jeune garde
No 14
Bon pour Cent saize rations de viande
pour la subsistance deux off. et cent douze homes
16 aout 1813
Hermsdorf le 16 aout 1813

Le Cap. Commd.
Legonz


Magazyn 1 i 2 Dywizji Młodej Gwardii.
No 14.
Bon na 116 racji mięsa
dla wyżywienia dwóch oficerów i 112 żołnierzy
w dniu 16 sierpnia 1813 r.
Jerzmanki 16 sierpnia 1813 r.

Kapitan
Legonz


(pieczęć komisarza wojennego)
(pieczęć nieczytelna)

Źródło: AP Wrocław, Archiwum Stanów Krajowych Górnych Łużyc, sygn. 1576, 1580-1581.

 

Przedstawione poniżej dokumenty pochodzą z dwóch zbiorów: Archiwum Państwowego we Wrocławiu, zespół: Stany Krajowe Górnych Łużyc oraz Oddziału Rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, zbioru Roberta Bieleckiego. W tym drugim zbiorze są to kserokopie wykonane przez Bieleckiego podczas jego kwerend w zbiorach francuskich.  

Kliknij
Kliknij aby powiększyć


I. Pismo dowódcy 4 Dywizji Piechoty Młodej Gwardii gen. François Rogueta do księcia Poniatowskiego z informacjami otrzymanymi od księcia Trewizy o położeniu oddziałów kozackich w okolicach Jeleniej Góry, Mirska i Lubania. Donosi on również o kompanii woltyżerów znajdującej się na lewym brzegu Nysy, w pobliżu mostu w Radomierzycach, a także potrzebie wzmocnienie jej kawalerią.

Tekst bez datacji. Pismo sporządzone musiało zostać jednak w obozie dywizji w okolicach Zawidowa, ok. 18 sierpnia 1813 r. 

S. La Prince Poniatowski at à Eckhartsberg

S.E.M. le Mal. Duc de Trevise me mande par la lettre d'hier

qu'un parti assez nombreux de cosaques est arrivé dans la bois près

de Hersberg et qu'on attend les premiers à Friedberg, il me dit quil

est probable qu'aujourdhui ils viendront reconnetre Lauban.

Mo. le Mal duc de Bellune à une compagne de voltigeure sur la

rive gauche de la Neisse a hauteur ou pont de Ratmeritz.

Il serait necessaire que  jaye ici quelque peu de cavalerie.

elle seule pourrait ... des renseignements.

 

Neisse - Nysa Łużycka

Lauban - Lubań

Friedberg - Mirsk

Hersberg - prawdopodobnie Jelenia Góra (Hirschberg)

Ratmeritz - Radomierzyce na polskim brzegu Nysy Łużyckiej, na południe od Zgorzelca

Eckartsberg - osada, na drodze Żytawa - Jablonne, miejsce wzniesienia umocnień. 

BUW, Archiwum Roberta Bieleckiego, sygn. 30/10

 
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


II. Pismo będące odpowiedzią Marmonta dla marszałka Berthier w sprawie wspólnego działania z korpusem księcia Poniatowskiego w celu zabezpieczenia granicy z Czechami. Marmont skontaktował się z Poniatowskim przez jednego ze swoich adiutantów. Ten jednak odpowiedział, że nie otrzymał jeszcze żadnego rozkazu w sprawie strzeżenia granicy. Z drugiej strony granicę mają strzec również wojska saksońskie z VII Korpusu gen. Reynier. Marmont chciał poznać intencje marszałka Berthier co do fragmentu granicy przeznaczonej dla jego oddziałów.

Kwatera główna księcia Reguzy - pałac w Dolnym Tomaszowie, dnia 16 czerwca 1813 r.

 

Nieder Thomas Walde 16 Juin 1813

Monseigneur.

 

D'après la lettre que Votre altesse sérénissime m'a fait l'honneur de

m'écrire pour me concerter avec le Prince Poniatowski pour garder la

frontiere de Bohême, je me suis empressé de lui envoyes un de mes aides

de camp. Le prince Poniatowski m'a répondu qu'il n'avait rien

aucun ordre ... établir un cordon a garder la frontiere: d'un autre cote la frontiere je

trouve gardee en partie par les troupes saxonnes que le Gal. Regnier

y a envoyées. Toutes ces circonstances impliquant contradiction j'envoye

pour la prier de me faire connaitre les intentions de S.M. sur la portion

de frontière que je dois garder afin que je pri... m'y conformes

sans retard.

Je prie Votre altesse sérénissime d'agrees l'hommage de mon

respect.

     Mal Duc de Reguse

 

Nieder Thomas Walde - Dolny Tomaszów Bolesławiecki, osada 8 km na E od Bolesławca, główna kwatera Marmonta podczas zwieszenia broni. Osada oddalona ponad 50 km od granicy Czech

Regnier - gen. Reynier, dow. VII Korpusu.

 

BUW, Archiwum Roberta Bieleckiego, sygn. 30/10

 
 
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


III. Wykaz stanu podzielonego na pięć kolumn VIII Korpusu księcia Poniatowskiego. Tabela zawiera kolejno numer kolumny, nazwiska dowódców poszczególnych kolumn, liczbę wyższych oficerów, niższych oficerów, żołnierzy, koni, uwagi.

15 czerwca 1813 r.

 

8 Corps

     1er Juillet 15 juin 1813

 
 

Situation des troupes Polonaises divisée en 5 Colonnes

 

                                           Etat des Colonnes

                                     Hommes chevx.    observations

 

No des  nome des Generaux off.  Officier  troupe chev.

Collones Commandant   superieur subal...  armes

 

1. Tolinski gal de Bde   29 142  1832 1100

2. Kamieniecki gal de Don  33 216  3740 1250

3. Bieganski gal de Bde   50 197  3154 1128

4. Krasincki gal de Don   16 142  2193 1112  

5. Prince Sulkowski gal de Don  27 173  3906 1086

                                     ------------------------ -------------------

                                     155 880  14825 5676

 

Le gal Com. un chef

Prince Poniatowski.

 
 

BUW, Archiwum Roberta Bieleckiego, sygn. 30/10

 
Kliknij
Kliknij
Kliknij
Kliknij
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


1. Pismo burmistrza i rajców miasta Żytawy do władz Górnych Łużyc dotyczące przybycia oddziałów korpusu księcia Poniatowskiego. Informuje on, że dnia poprzedniego po południu przyjechał do miasta adiutant Napoleona gen. Dejean, który zawiadomił o fakcie przybycia do Żytawy i w okolice idących przez Czechy oddziałów księcia Poniatowskiego. Dalej poddano analizie wielkość oddziałów, ich podział, jak i czas przybycia. Wielkość całego korpusu określono na nie więcej niż 16-17 000 żołnierzy. Nie wiedziano jak długo korpus pozostanie w mieście i okolicy. Stwierdzano, że niemożliwe jest aby żołnierze korpusu mogli w całości pozostać w mieście i pobliskich wioskach, gdyż nie byliby w stanie się wyżywić. Okoliczne osady doświadczone już były rekwizycjami i kwaterunkami. Proponowano rozdzielenie kwaterunków na inne sąsiednie powiaty. Dla lepszej organizacji kwaterunków proszono o skierowanie do Żytawy komisarzy. W sprawie rozlokowania korpusu miano zwrócić się również do władz powiatu budziszyńskiego.

Żytawa, 10 czerwca 1813 r.

 

Hochwohlgebohrne Herren

 

Durch den gestern Nachmittags allhier einge-

troffenen Kaiserl. französischen Gene-

ral Herrn Baron von Dejean Aide des

Camp Hr. Majestät des Kaisers Napoleon

wurden wir benachrichtiget, daß das Her-

 

zoglich Warschauische Truppen Korps unter

Commando Hr. Durchlaucht des Herrn Für-

sten von Poniatowsky, welches durch Böh-

men seinen Weg genommen, in den näch-

sten Tagen in hiesiger Stadt und Gegend ein-

rücken werden, und bald darauf gelangt

eine Guschrift des Kaiserl. oestreichschen Lan-

des Commisariats an uns, in welches das

eintreffen der 2ten Collone dieses Trup-

penkorps in Zittau auf den 14ten der se.

Monats bestimmt würde.

     Wir sind sofort benücht gewesen

über die Stärcke dieses Armeekorps und

über dessen Direktion, weiter Erkundi-

güng einzuziehen, und haben durch Com-

munikation mit dem böhmischen Behörden

die Gewisheit erhalten, daß nicht nur

die 2te, sondern sämtliche 5 Colonne

dieser Truppen ihren Marsch auf Zittau

unsere, so daß wir die Beilage unter No II

besaget

Den 14ten Juny die 2te

Den 15ten Juny die 3te

Den 16ten Juny die 1te

Den 17ten Juny die 4te und

Den 18ten Juny die 5ten Collone

 

hier einrücken wird

Ueber die Stärke des ganzen Corps,

welches nach einigen Nachrichten zu 20 000

Mann und darüber angegeben wird, ha-

ben wir eine zuverlässige Bestimmung

nicht erfahren können, indessen legen

Wir unter I den erhaltenen Etat der

2ten Colonne bei nach welchen dieselbe auf

3238 Mann und 1771 Pferde angegeben

worden und dem Vernehmen nach sollen

die übrigen Colonnen eher stärken als

schwäher se˙n, so daß weithin der Bestand

des ganzen Armen Corps ... auf

16 bis 17 000 Mann wo nicht noch höher be-

laufen mochte.

      Da es nun über dies noch ungewiß ist

wie lange diese Truppen in hiesiger Ge-

gend stehen blieben durften, so werden.

Eure Hochwohlgeb. Sich selbst überzeugen

daß es wöllig unmöglich sei dieses gan-

ze Armeekorps allein in hiesiger Stadt

und deren mitleidenden Dorfschaften

unter zubringen und zu verpflegen

sondern daß die Delogirung derselben

 

sich auch auf die sowohl näher als entfern-

ter gelegenen landes mitleidenden Dorf-

schaften beider Kreise werde erstreichen

müssen, sowie auch die hiesige Stadt und

ihre Mitleidenheit welche durch Lieferun-

gen und Reguisitionen schon aufs äußer-

ste von den erfoderlichen Naturalien

entblößticht sich nicht im Stande befindes

die Verpflegungs Bedürfnisse für diese

Truppen allein herbei zuschaffen, son-

dern die Mitwirkung beider Landkreise

hierunter in Anspruch zu

genothiget sicht.

     Um daher im Einverständniße

mit dem Herren Landes Commissarien

dieses Delogirungs und Verpflegungs

wesen zu reguliren ersuchen Hoch die-

selben wir auf das dringen ...

der Herren Landes, oder Marsch Kom-

missarien Ihres Kreises bald möglichss

... abzusenden, damit wir mit

Ihm die weitern Veranstaltungen

verabreden und sofort weiter einlei-

ten können.

     Wir sägen hinzu daß wir an

 

die Herren Landesältesten Budißinischen

Kreises ein gleiches Gesuch haben gelan-

gen lassen und dessen Erfüllung unge-

zweifelt entgegen sehen.

In den Gesinnungen größter Hoch-

achtung beharren wir unverändert.

Eur. Hochwohlgebh.

 
 

Zittau

Den 10ten Junius

1813

 

ganz ergebenste

Burgermeister und Rathmanne

 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc.

 
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


2. Odpis pisma księcia Józefa Poniatowskiego w sprawie uwolnienia od kwaterunków i rekwizycji osady Herrnhut.

Żytawa, 16 czerwca 1813 r.

 

Zittau den 16 Juny 1813

 

     P.R.

Den mir von Er. Hochwohlgeb: vorgestellten Umständen

gemäß, willige ich gern ein dass den Ort Hernhuth

von Einquartirung befreit bleibt, und solches um so

mehr da dieses durch anderweitige Maaßregeln der

Verpflegs Casse zur Beihulfe dienen kann. Er: Hoch-

wohlgeb: werden jedoch selbst einsahen dass diese Be-

freiung nur so lange statt finden kann als die Be-

stimmung der Cantonnements von mir abhangt und

dass der Ort Hernhuth von Militair Einquartirung

nicht verschont bleiben könnte, wenn höhere Befehl

mich nöthigten ...sselbung zu nehmen, welche dieses nicht

mehr zu ließe.

     Genehmigen Er: Hochwohlgeb. die Versicherung

meiner vollkommensten Hochachtung.

 
 
 
 
 
 

der Divisions General und

Oberbefehlshaber des 8ten Armee Corps

Joseph Fürst Poniatowski

 

Herrnhut (Ochranów) - osada założona przez Braci Morawskich, zwanych herrnhuterami, leżąca przy drodze Żytawa - Budziszyn, w odległości 12 km na NW od Żytawy.

 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc

Kliknij
Kliknij aby powiększyć


3. Odpis pisma dowódcy saskiej 25 Dywizji gen. C.L. Sahrera von Sahr z VII Korpusu gen. Reynier do dowódcy Huzarów Saksońskich mjra von Falitsch w sprawie rozmieszczenia kawalerii VII Korpusu w pobliskich osadach. Porusza sprawę linii demarkacyjnej pomiędzy VIII i VII Korpusem. Określa jej przebieg pomiędzy Żytawą i Zgorzelcem oraz Budziszynem. Osady pomiędzy granicą Czech i drogą Żytawa-Budziszyn ma być zajmowana przez oddziały polskie. Do Herrnhut ma przybyć szwadron saksońskiej kawalerii.

Mojesz, 19 czerwca 1813 r.

Mois am 19 Juny 1813

Abschrift

 

Auf Befehl des General en Chef werden Euer

Hochwohlgebornen für die Cantonnements der leich-

ten Cavallerie folgende Ortschaften besetzt halten.

 

Für die Husaren

Ostritz, Marienthal, Dittersbach

Für die Lanciers

Bernstädtel, Rennersdorf und Berthelsdorf

Für die Chevaux-Leg: 1: Polenz, Albrecht

und Johann

Loebau und Herwigsdorf

 

Indem diese Cantonnements die Hauptpunckte der zwi-

schen den pohlnischen und sachsischen Truppen zu

beobachtenden Demarcations linie bezeichnen wollen

werden sich Euer Hochwohlgeboren enthalten, mit ihren

rechten Flügels weiter in der Richtung nach Zittau

und der Bochmischen Granzen vorzugehen, und im Fall

es nöthig seyn sollte, Ihre Cantonnements blos auch

ihrem linken Flügel in der Direction nach Görlitz

aus dehnen. Es versteht sich indeß, daß alle immer-

halb oben bemerkter Cantonnements Punkte lie-

gende Ortschaften ebenfals Ihrer Disposition

überlassen bleiben.

     Von Hernhuth ausmarkiert die von Zittau nach

Bautzen führende Strasse jene Demarkations

Linie.

     Alle Linke dieser Straße, nach den Bochmischen

Grantze zu gelegenen Ortschaften sind den Pohlni-

 

2

schen Truppen überlassen, und daher die nach

Ihrem gestrigen Rapport von Ihren Offiziers be-

rits besetzen Ortschaften.

Kunnersdorf, Lawalde, Schönbach, Gros

und Klein Schweidnitz, Ottenhain und Dürr

hennersdorf

ohne Austand von Sächsi. Truppen zu evacuiren.

Hernhuth werden sie mit 6 Mann besetzt

Halten, und diesen gemessenst aufgaben unter

Berufung auf die Anredung des General Reynier

Nach welcher dieser Ort für eine ankommende

Escadron Sachssischer Cavallerie bestimmt sey,

denselben unter Bediegung zu verlassen.

     von Sahr

 

An

den Herrn Major

von Feilitzsch

Hochwohlgeb:

 

Ostritz, Marienthal - osady leżące na zachodnim brzegu Nysy Łużyckiej, ok 12 km na NE od Żytawy.

Dittersbach - wieś położona na N od Żytawy, 4 km od Ostritz.

Bernstädtel, Rennersdorf, Berthelsdorf - osady leżące na wysokości Ochranowa,10-12 km na N od Żytawy.

Loebau (Lubij) - miasto przy drodze Żytawa-Budziszyn, 24 km na NW od Żytawy.

Herwigsdorf - osada leżąca 5 km na SE od Lubija.

Kunnersdorf, Lawalde, Schönbach, Gros i Klein Schweidnitz, Ottenhain i Dürrhennersdorf - osady położone w trójkącie Lubij-Ebersbach-Ochranów.

 
 
 
 
 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc

 

4. Rozlokowanie oficerów VIII Korpusu w osadach wokół Żytawy.

b.d.

 
 

Delogirung der Offiziere

 

Ebersbach  .............................. ..................30

Eibau .............................. ...........................20

Ober und Nieder Cunnersdorf................... 20

Seifhennersdorf .............................. ...........20

Berthelsdorf.................. .............................. .7

Ruppersdorf................... .............................. 5

Gros Henersdorf.................... ......................5

Alt und Neuhersdorf................... .................4

Burckersdorf.................. .............................. 4

Leutersdorf................... .............................. ..4

Seitendorf.................... .............................. ...4

Königshain.................... .............................. .4

Se˙hersdorf................... .............................. ..6

Ober Mittel und Nieder Weigsdorf..............10

Ha˙newalde.................... .............................. 6

Reichenau..................... .............................. ..30

Hirschfelde................... .............................. ..15

Dittelsdorf................... .............................. ...10

Ober Mittel und Nieder Oderwitz................16

Gros und Neu Schönau....................... .........18

Wallersdorf................... .............................. .12

Olbersdorf.................... .............................. ...8

Eckartsberg................... .............................. ..4

Wittgendorf................... .............................. ..6

 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc

 
 
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


5. Pismo z-cy szefa sztabu VIII Korpusu gen. Rautenstraucha do władz prowincji w sprawie rozlokowania oddziałów gen. Sierawskiego, gen. Umińskiego i płka Malleta oraz ostatecznego rozłożenia VIII Korpusu.

Kwatera główna VIII Korpusu - Żytawa, 2 lipca 1813 r.

 
 
 

Au Quartier general a Zittau

le 2 Juillet 1813

Etat Major Géneral

An Euer Königl. Hochlobl: Landes Commision

 
 
 

Des H. Fürsten Poniatowski Durchlaucht haben

wir die Ehre aufgetragen Eur Hochlöbliche Königlichen Lan-

des Commission hiermit zu benachrichtigen, daß diesel-

ben den Herrn Generalen Sierawski, Uminski und

dem Obrist Mallet den Befehl ertheilt, mit Zuziehung

einer Hochlöbl. Königli. Landes Commision die Canton-

nement des 8te Armee Corps auf eine definitivo

Weise statt zu setzen Hr. Durchlaucht sind gesommen

diese Cantonnements in der Direction von Neustadt

soweit als möglich auszudehnen, um dadurch vom Lan-

de einige Erleichterung zu verschaffen.

 

Der General

Chef des Generalstabes

v. Rautenstrauch

Neustadt - miasto ok 13 km na SW od Budziszyna.

 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc

 
 
 
Kliknij
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


6. Pismo w sprawie przeniesienia i zakwaterowania kompanii w jednej z okolicznych osad, w dobrach hr. Einsiedel właścicieli Rybarzowic koło Bogatyni.

Żytawa, 13 lipca 1813 r.

 

Hochwohlgebohrner Herr

 
 

Hoch. Herr

Divisions Generals

 

Es ist der Wunsch des Herrn Stellvertreters des

Herrn Grafen von Einsiedel, Excellenz, dass

eine Compagnie von Durrhennersdorf nach Ganz-

Weigsdorf verlegt werden mochte, weil dortige Ein-

wohner den Drang der jetzigen Zeite Umstande bes-

ser ertragen können. Ich ersuche dahero, Eur. Ex-

cellenz, gnadigst darein zu willigen.

Uebrigens habe ich Eur. Excellenz, zu versichern

die Ihre, daß die Vertheilung der Truppen beider

-------

letzt gefertigten Dislocation so viel als mir ...

lich, nach Beschaffenheit und Verhältnis der Dorf-

schaften, geschehen ist. Dass last überall Ab-

änderungen getroffen worden sind, liegt nicht

in meiner Schuld. Reichenau ist den vermögenste

Ort unserer ganzen Gegend und hat nach gestren-

ger Einrichtung Meine in Händen habende

Dislocation, zeigt eine ganz andere Vertheilung ...

wie ich jetzt zufällig von Dorfschaften erfahren sich

... übrigens die Versicherung des ... Hochachtung ...

 

Er. Excellenz

 

Zittau

Den 13 Jul.

1813

 
 

An den H. General Tulinski

Nach Reichanau

 

Durrhennersdorf - wieś położona 5 km na SW od Lubija.

Ganz-Weigsdorf - Wygancice Żytawskie, wieś położona 5 km na NE od Bogatyni.

Reichanau - Bogatynia, kwatera główna gen. Tolińskiego.

 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc

 
Kliknij
Kliknij
Kliknij
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


9. Pismo rady miasta Żytawy w sprawie przybycia oddziałów VIII Korpusu księcia Poniatowskiego i czynionych przygotowań w zaopatrzeniu.

Żytawa, 11 czerwca 1813 r.

 

Das unter dem Commando Hr. Durchlaucht

Des Herrn Fürsten Poniatowsky stehende

Corps der herzoglich Warschauischen Truppen,

welche in fünf Colonnen seinen Marsch durch

das Königreich Böhmen genommen hat, wird

in der kommenden Woche in hiesiger Stadt und

Gegend einrücken, so dass

Montags den 14ten Juni die 2te

Dienstags den 15ten Juni die 3te

Mitternachs den 16ten Juni die 1ste

Donnerstags den 17ten Juni die 4te und

Freitags den 18ten Juni die 5te Colonne

hier einmarschirt.

      Die zuerst eintreffende Colonne ist

erhaltenen sichern Nachrichten zu Folge 3238

Mann, und 1775 Pferde stark, und es ist

nicht zu bezweifeln, dass die übrigen Colon-

nen an Mannschaft und Pferden keine

geringere Anzahl enthalten dürften.

      Da nun dieses ganze Truppen Corps in

Hiesiger Gegend einige Zeit stehen bleiben

und entweder in die Dorfschaften verlegt

-----

werden, oder vielleicht auch um Lager beziehen

oder biwouaquiren durfte, so ergiebtsich

hieraus die dringendste Nothwendigkeit, alle

möglichte Veranstaltungen zu treffen, dass-

es an den zu Verpflegung dieser Truppen

nöthigen Bedürfnissen und an Fourage

nicht fehle in dem es durchaus nothwendig

ist, dass die Dorfschaften die auf ieden

Ort einquartiret werdenden Mann-

schaften und Pferde zu vergellegen oder

ihnen auf den fall, dass ein Lager von den

Truppen bezogen werden sollte, die Be-

durfnisse am Hafer, Heu, Stroh, Fleisch

Und andere Lebensmitteln in dasselbe zu

fuhren.

      So wir nun von Uns dem Rathe

der Stadt Zittau alles mögliche gethan

werden wird, um für die Stadt und

Commun zu Befriedigung dieser Be-

durfnisse mit zu wirken, so werden

auch die sammtlichen Stadt und Landes

mitleidenden Dorfschaften hierdurch

von diesem bevorstehenden Truppen

Einmarsche in Kenntnis gesetzt, und den

----

Gerichten und Gemeindealtesten derselben

zugleich anbefehlen, bei eigner Verant-

wortung die schleunigste Veranstaltung

zu treffen, dass ieder Ort besonders mit

Hafer, Heu, Stroh, Schlachtvieh, Brandwein,

auch Brodt und Mehl, so wir mitandern

Lebensmitteln sich ausreichend versorge,

damit sie im Stande sind, dem vorbenan-

ten Truppen, sie mögen nun bei ihnen

einquartiret, oder im Lager und Bi-

wouack zusammen gezogen werden,

das erforderliche zu verabreichen und

alle Veranlassung zu eigenmächtigen

Fouragirungen oder andern essen

vermieden werde.

      Es wird ihnen dabei zugleich ange-

deutet, dass die Dorfgemeinden aus

denen hier angelegten Vorrathen zu

übertragen nicht möglich ist, da diese

zu Deckung des in der Stadt selbst no-

thig werden den Bedürfnisse kaum

hinlainglich sein werden, und es wird

daher die sämtliche Befolgung dieser

Verfugung allenthalben erwartet.

---

Sigl. Zittau den 11ten Juni 1813.

Der Rath allda.

 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc

 
Kliknij
Kliknij aby powiększyć


10. Dokument przedstawiający dyslokację oddziałów kawalerii z pułków 3, 13 i 14 dowodzonych przez gen. Umińskiego. Kolejne rubryki przedstawiają liczbę zagrodników, ogrodników i chałupników; miejsce kwaterunku, liczbę ludzi i koni. Większość z wymienionych osad leży na terenie Polski.

b.d.

Dislocation

 

     Des 14ten, 3ten und 13ten Cavallerie Regiments

     Des Herzogli. Warschauischen Achten Armee Corps

welches nach der unter der direktion des General

den 15 July 1813

von Uminsky u(nd) Oberst von ... dislocation

1755 Mann stark seyn solle.

 

Bauern  Gärtner Häusler Ortschaften   Mann und Pferde

13  18  33  Schönfeld   70

13  19  18  Blumberg   60

17  12  27  Rusdorf   60

33  27  69  Königshein   230

17  31  65  Ganz Weigsdorf  130

71  33  382  Reichenau   700

7  18  14  Durrhennersdorf  90

8  4  32  Markersdorf   80

14  -  38  Lichtenberg   190

5  9  25  Dörfel    45

34  17  106  Seitendorf   100

     Sa:  1755

 

Seitendorf - Zatonie

Reichenau - Bogatynia

Ganz Weigsdorf - Wigancice Żytawskie

Königshein - Działoszyn

Lichtenberg - Jasna Góra

Blumberg - Bratków

Schönfeld - Lutogniewice

Rusdorf - Ręczyn

 

AP Wrocław, Stany Krajowe Górnych Łużyc

Opracował: Mariusz Olczak