Pamiętnik generała Jana Weyssenhoffa
Świetne zwycięstwa Napoleona w roku 1805 pod Austerlitz, a w roku 1806 pod Jeną i Auerstädt, uprzątnęły mu wszelkie przeszkody do postępowania dalej ku północy. Jakoż w końcu października 1806 roku wkroczyły jego przednie straże w granice nasze do województwa poznańskiego. Wiedział dobrze Napoleon, jakie dyspozycye umysłów znajdzie w tym kraju i dlatego wysłał naprzód generała Dąbrowskiego ze swoją awangardą do Poznania z poleceniem, aby tam, stosownie do danych mu instrukcyi i upoważnień przy pomocy przednich straży, które już wszelkie miejscowe przeszkody uprzątnęły, zapowiedział rychłe przybycie cesarza na czele zwycięskiego wojska, ogłosił powszechne powstanie Polski i wezwał wszystkich dawnych wojskowych do stawienia się w głównej kwaterze w Poznaniu. Sama tylko niemożliwość, pochodząca z wieku, stanu zdrowia, lub niepodobieństwa wymknięcia się z pod bacznych straży wojsk nieprzyjacielskich, zajmujących jeszcze cały prawie kraj, prócz części Poznańskiego, była wymówką niestawienia się.
Przemoc oręża francuskiego, upokorzenie całego kontynentu, prócz reszty Północy, — wszystkie te uwagi nie dały znękanym wątpić o przyszłej pomyślności i nadzieje zamieniły w pewność. Uwagi te wszakże były niepotrzebne: wrzała w sercach polskich pamięć niepodległości i żądza onej; dość było sposobności. Poświęcenie bez granic stało się powszechnem. Spokojni obywatele i dawni wojskowi cisnęli się wszyscy do generała Dąbrowskiego, ułatwiając mu spieszną formacyę siły zbrojnej narodowej.
Pamiętnik generała Jana Weyssenhoffa