Nasza księgarnia

Uwaga! Polecamy! Odwiedzając sklepy internetowe pomagasz utrzymać nasz serwis!

Johannes Berka

Opublikowano w Plansze mundurowe

Manuskrypt Berki

Wszystkim, którym dane było zetknąć się z tak zwanym Manuskryptem Berki, a więc dokumentem, na który, przynajmniej teoretycznie powinny składać się szkice, lub rysunkowe notatki, towarzyszy zwykle podobna konstatacja. Otóż dokument ten, pomimo pierwszego członu swojej zwyczajowej nazwy, składa się (co niezmiernie łatwo stwierdzić, już na niewielkich reprodukcjach ) z osiemnastu miedziorytów, które poza powszechną w pierwszej ćwiartce dziewiętnastego stulecia praktyką ręcznego nakładania kolorów, nie noszą żadnych innych znamion "rękodzieła". Również strona tytułowa w jaką cykl ten został zaopatrzony, a na której widnieje data jego ogłoszenia (1810), raczej nie potwierdza przypuszczenia, że przedstawienia te kiedykolwiek funkcjonowały jako manuskrypt.
Klasyfikację tę zawdzięczamy, jak można sądzić, praktyce munduroznawców początku dwudziestego wieku, którzy w ten właśnie sposób określali odnajdywane wówczas w archiwach i zbiorach prywatnych cykle prac, zresztą na ogół właśnie manuskrypty, przedstawiające przeglądy mundurów armii biorących udział w konfliktach zbrojnych końca osiemnastego i początku dziewiętnastego wieku.
Nie jest to zresztą jedyna cecha, wyróżniająca cykl Berki spośród dokumentów, do których został przyporządkowany. Nie jest on bowiem, jak większość tego typu prac, przypisanych zwykle do konkretnego miejsca, w którym powstawały, relacją o charakterze lokalnym. Prace Berki to nieomal kompletne sprawozdanie, obejmujące prawie wszystkie ważniejsze francuskie formacje gwardyjskie, liniowe oraz służby pomocnicze, jakie tworzyły Wielką Armię około roku 1809. Co ciekawe Berka nie "zdejmuje" swoich modeli w strojach codziennych, używanych zwykle podczas przemarszy lub w koszarach, a więc tak jak widzieli i uwieczniali ich autorzy większości manuskryptów.
W przeciwieństwie do nich, interesują go wyłącznie tak zwane mundury wielkie i małe, a więc takie, których opisy znaleźć można w odnośnych regulaminach. Co prawda przedstawieniom tym brakuje elegancji i profesjonalizmu takich słynnych cykli, jak choćby miedzioryty Sauerweida, czy szkice Albrechta Adama, co oczywiście nie umniejsza ich wartości dokumentacyjnej. Więcej - stanowią one przemyślaną całość, wykonaną z myślą o późniejszej sprzedaży, przypuszczalnie przez ówczesnych antykwariuszy i wędrownych sprzedawców rycin.
O samym Johannie Berce wiemy dziś niestety niewiele. Urodził się najprawdopodobniej w 1758 roku w Wiedniu, gdzie żył i działał aż do śmierci w 1815. Cykl wydany został w Pradze staraniem tamtejszego handlarza dziełami sztuki Franciszka Zimmera około 1810 roku.

Polecamy: ARMIA NAPOLEONA

Strona tytułowa cyklu.








 

Generalicja i sztab.





Od lewej stoją:
1. Pułkownik piechoty liniowej w mundurze małym.
2. Adiutant komendant w mundurze służbowym, mylnie opisany w legendzie jako generał brygady.
3. Marszałek w mundurze małym.
4. Generał dywizji w mundurze małym. Postać nie posiada na kołnierzu charakterystycznych haftów.
5. Adiutant generalski. Niestety, brak kity i opaski na ramieniu uniemożliwia dokładniejsze rozpoznanie.




Oficerowie piechoty liniowej.





Od lewej:
1.Oficer młodszy grenadierów, najprawdopodobniej w mundurze małym, który przykrywa peleryna. Całość uzupełnia kapelusz stosowany z pąsową kitą.
2. Oficer młodszy fizylierów w mundurze małym.
3. Oficer młodszy woltyżerów w mundurze małym z żółtym kołnierzem oraz w czako z żółtą kitą.
4. Oficer młodszy grenadierów w mundurze małym.




Piechota liniowa.





Od lewej:
1. Grenadier piechoty liniowej.
2. Saper pułkowy.
3. Woltyżer piechoty liniowej.
4. Fizylier piechoty liniowej.




Piechota lekka.





Od lewej:
1. Karabinier piechoty lekkiej.
2. i 3. Strzelcy piesi piechoty lekkiej w płaszczach.
4.Oficer woltyżerów piechoty lekkiej.
5. Oficer strzelców pieszych piechoty lekkiej.




Piechota lekka.





Od lewej:
1. Oficer karabinierów piechoty lekkiej.
2. Podoficer karabinierów piechoty lekkiej.
3. Strzelec pieszy piechoty lekkiej.




Artyleria piesza.





Od lewej:
1. Artylerzysta konny. Mundur jest tu zbyt jasny.
2. Oficer artylerii konnej.
3. oficer artylerii pieszej.
4. Oficer wojsk inżynieryjnych.




Artyleria i saperzy.





1. Saper.
2. Artylerzysta konny.
3. Artylerzysta pieszy.




Kawaleria - oficerowie huzarów, strzelców konnych, dragonów i kirasjerów.





Od lewej:
1. Oficer młodszy kompanii wyborczej 9. pułku huzarów.
2. Oficer młodszy kompanii wyborczej strzelców konnych.
3. Oficer młodszy kompanii wyborczej 5 . pułku huzarów. Kolorami używanymi przez ten pułk były biel i błękit. Białe były jednak nie dolmany, jak możemy to zobaczyć na ilustracji, lecz mentyki. Uwaga ta dotyczy również postaci 4. z ilustracji poniżej.
4. Oficer młodszy dragonów.
5. Oficer młodszy kirasjerów.




Kawaleria - huzarzy.





Od lewej:
1. Szeregowy kompanii centralnej 2. pułku huzarów.
2. Szeregowy kompanii wyborczej 8. pułku huzarów.
3. Szeregowy kompanii centralnej 9. pułku huzarów.
4. Szeregowy kompanii centralnej 5. pułku huzarów.




Kawaleria - strzelcy konni.





Od lewej:
1. Strzelec kompanii centralnej 19. pułku strzelców konnych.
2. Strzelec kompanii centralnej 16. lub 18. pułku strzelców konnych.
3. Strzelec kompanii centralnej 27. pułku strzelców konnych.
4. Strzelec kompanii wyborczej 6. pułku strzelców konnych.




Kawaleria - kirasjerzy i dragoni.





Od lewej:
1. Kirasjer w płaszczu.
2. Kirasjer konno.
3. Dragon.
4. Kirasjer.




Kawaleria i żandarmeria.





Od lewej:
1. Podoficer karabinierów.
2. Dragon kompanii wyborczej.
3. Żandarm.




Pociągi artyleryjskie.





Od lewej:
1. Żołnierz 8 batalionu pociągów artyleryjskich. Żołnierz ten nie powinien mieć czerwonych wypustek przy obszlegach.
2. Żołnierz pociągów artyleryjskich gwardii. W kapeluszu stosowanym i spodniach polowych.




Pontonierzy i marynarze.





Od lewej:
1.i 3. Pontonierzy.
2.i 4. Marynarze.




Gwardia cesarska - oficerowie.





Od lewej:
1. Oficer młodszy artylerii konnej gwardii.
2. Postać nieopisana w legendzie. Być może oficer młodszy grenadierów lub strzelców pieszych gwardii w mundurze wizytowym (?)
3.Oficer młodszy dragonów gwardii.
4. Oficer młodszy polskich szwoleżerów gwardii.
5. Oficer ordynansowy cesarza.
6. Oficer młodszy strzelców konnych gwardii.
7. Oficer młodszy grenadierów pieszych gwardii.
8. Oficer młodszy strzelców pieszych gwardii.
9. Oficer młodszy grenadierów konnych gwardii.
10. Postać nieopisana w legendzie.




Gwardia cesarska - piechota.





Od lewej:
1. Strzelec pieszy starej gwardii.
2. Grenadier pieszy starej gwardii.
3. Grenadier-fizylier młodej gwardii.
4. Tyralier-grenadier młodej gwardii.




Gwardia cesarska - kawaleria i żandarmeria wyborowa.





Od lewej:
1. Grenadier konny gwardii.
2. Żandarm wyborowy gwardii.
3. Dragon gwardii.
4. Szwoleżer polski gwardii.
5. Strzelec konny gwardii.




Gwardia cesarska - artyleria i marynarze.





Od lewej:
1. Artylerzysta pieszy gwardii.
2. Marynarz gwardii.
3. Artylerzysta konny gwardii.

Opracował: Zuzu